چگونه توانستم آ گاهی دانش آموزان متوسطه اول دخترانه را نسبت به بلوغ و تغییرات جسمی و روانی ارتقاء دهم؟

این اقدام پژوهی با هدف ارتقای آگاهی دانش آموزان متوسطه اول نسبت به بلوغ و تغییرات جسمی و روانی در مدرسه دخترانه شهید مولایی روستای کشکو (استان فارس) انجام شد. مشاهده میدانی و اجرای پیش آزمون با استفاده از چک لیست محقق ساخته (با روایی محتوایی تاییدشده و پایایی ۸۷/۰) نشان داد که میانگین نمره کلی آگاهی و رفتار دانش آموزان ۲۲ از ۹۰ است که در سطح «ضعیف» قرار دارد؛ به طوری که بیشتر دانش آموزان اطلاعات درستی از تغییرات بلوغ نداشتند، باورهای غلط رایج داشتند و هنگام مطرح شدن این مباحث دچار خجالت و اضطراب می شدند. بر این اساس، طی چهار جلسه شصت دقیقه ای مجموعه ای از راهکارها شامل بازی وارسازی آموزش بلوغ (با طراحی بازی های کارتی، پازلی و رومیزی و سیستم امتیازدهی)، آموزش همتا (با انتخاب و تربیت دو سفیر سلامت از میان دانش آموزان)، استفاده از محتوای چندرسانه ای جذاب (کلیپ های کوتاه انیمیشنی و اینفوگرافیک)، ایجاد صندوق سوالات ناشناس برای پرسش های محرمانه، و برگزاری جلسه توجیهی برای مادران اجرا شد. پس از اجرای راهکارها، میانگین نمره کلی آگاهی و رفتار دانش آموزان به ۷۱ از ۹۰ (سطح «خوب و نزدیک به عالی») افزایش یافت. در بخش آگاهی از تغییرات جسمانی، نمره از ۵ به ۱۹ رسید و باورهای غلطی مانند «ضرر داشتن حمام در قاعدگی» از ۸۰ درصد به کمتر از ۱۰ درصد کاهش یافت. در بخش آگاهی از تغییرات روانی، نمره از ۴ به ۱۷ ارتقا یافت و دانش آموزان یاد گرفتند نوسانات خلقی و زودرنجی را به عنوان بخش طبیعی بلوغ بپذیرند. در بخش رفتارهای خودمراقبتی، نمره از ۵ به ۱۴ رسید و غیبت دانش آموزان در ایام قاعدگی به طرز چشمگیری کاهش یافت. در بخش نگرش و مشارکت، نمره از ۴ به ۱۸ افزایش یافت و خجالت و سکوت کلاس جای خود را به پرسش و گفتگوی فعال داد. همچنین در بخش تعامل با همسالان، نمره از ۲ به ۹ رسید و شایعات و اطلاعات نادرست در میان دانش آموزان کاهش یافت. مهم ترین دستاورد پژوهش، تغییر نگرش دانش آموزان از ترس و شرم به پذیرش بلوغ به عنوان یک مرحله طبیعی و ارزشمند در مسیر بزرگ شدن بود. نتیجه اینکه رویکرد تلفیقی مبتنی بر بازی وارسازی، آموزش همتا و مشارکت خانواده می تواند آگاهی، نگرش و رفتارهای خود مراقبتی دانش آموزان دختر را در زمینه بلوغ به طور معناداری بهبود بخشد و این روش ها حتی در مدارس روستایی با امکانات محدود نیز شدنی و اثربخش است.

کلیدواژه ها:

آموزش بلوغ ، بازی وارسازی ، دانش آموزان متوسطه اول ، سلامت نوجوانان ، آگاهی جنسی