چگونه توانستم اضطراب اجتماعی یک دانش آموز ابتدایی شهر شیراز را با تکنیک های شناختی، مدیریت هیجان و حساسیت زدایی کاهش دهم؟

این اقدام پژوهی با هدف کاهش اضطراب اجتماعی یک دانش آموز ابتدایی در شهر شیراز انجام شد. مسئله اصلی پژوهش، مشاهده نشانه هایی مانند سکوت در کلاس، اجتناب از پاسخ گویی، کاهش ارتباط با همسالان، نگرانی از اشتباه کردن، ترس از تمسخر و بروز برخی نشانه های جسمانی اضطراب در موقعیت های اجتماعی و آموزشی بود. برای شناخت دقیق تر مسئله، اطلاعات اولیه از راه مشاهده رفتار دانش آموز، مصاحبه با او، گفت وگو با والدین، نظر معلم، بررسی عملکرد تحصیلی و پرسشنامه جمع آوری شد. تحلیل شواهد نشان داد که اضطراب اجتماعی دانش آموز تحت تاثیر عواملی مانند ترس از قضاوت دیگران، افکار منفی درباره توانایی خود، حمایت افراطی خانواده، فضای رقابتی کلاس و تجربه های ناخوشایند در ارتباط با همسالان قرار دارد. برای کاهش این مشکل، برنامه ای مداخله ای بر پایه تکنیک های شناختی، آموزش مدیریت هیجان و حساسیت زدایی تدریجی طراحی و اجرا شد. در این برنامه ابتدا رابطه ای امن و صمیمی با دانش آموز برقرار گردید، سپس افکار منفی او شناسایی و با افکار منطقی تر جایگزین شد. در ادامه، مهارت هایی مانند تنفس آرام، آرام سازی، تصویرسازی ذهنی، بیان احساسات و مواجهه تدریجی با موقعیت های اضطراب زا آموزش داده شد. همچنین با همکاری معلم، فرصت هایی برای مشارکت تدریجی دانش آموز در کلاس فراهم گردید. شواهد پس از اجرای مداخله نشان داد که میزان اجتناب دانش آموز کاهش یافته، مشارکت او در فعالیت های کلاسی بیشتر شده، ارتباطش با همسالان بهبود پیدا کرده و اعتمادبه نفس او در موقعیت های اجتماعی افزایش یافته است. نظر والدین، معلم و مدیر مدرسه نیز بیانگر اثربخشی نسبی برنامه بود. بر اساس نتایج به دست آمده می توان گفت استفاده ترکیبی از روش های شناختی، مدیریت هیجان و حساسیت زدایی تدریجی می تواند در کاهش اضطراب اجتماعی دانش آموزان ابتدایی موثر باشد.

کلیدواژه ها:

اضطراب اجتماعی ، دانش آموز ابتدایی ، تکنیک های شناختی ، مدیریت هیجان ، حساسیت زدایی تدریجی ، اقدام پژوهی ، مشاوره مدرسه ، شیراز.