مقایسه ی مسئولیت پذیری اجتماعی و هویت اخلاقی در دانش آموزان مدارس دولتی و غیردولتی: نقش واسطه گری جو اخلاقی مدرسه

پژوهش حاضر با هدف مقایسه ی مسئولیت پذیری اجتماعی و هویت اخلاقی در دانش آموزان مدارس دولتی و غیردولتی با نقش واسطه گری جو اخلاقی مدرسه در شهرستان قروه انجام شد. روش پژوهش از نوع توصیفی-علی مقایسه ای بود و جامعه ی آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر و دختر پایه های پنجم و ششم ابتدایی مدارس دولتی و غیردولتی شهرستان قروه در سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ بود. نمونه ای به حجم ۹۰ نفر به صورت هدفمند و در دسترس انتخاب شد که ۴۵ نفر از مدارس دولتی و ۴۵ نفر از مدارس غیردولتی بودند. برای گردآوری داده ها از سه پرسشنامه ی استاندارد شامل مقیاس مسئولیت پذیری اجتماعی گاف (۱۹۹۶)، مقیاس هویت اخلاقی آکوینو و رید (۲۰۰۲) و مقیاس جو اخلاقی مدرسه هوی، اسمیت و سویتلند (۲۰۰۲) استفاده شد. روایی و پایایی هر سه پرسشنامه در پژوهش های پیشین تایید شده و در پژوهش حاضر نیز با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی و آلفای کرونباخ مورد تایید قرار گرفت. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ی ۲۷ و به کمک آزمون های t-test مستقل، تحلیل واریانس چندمتغیره، تحلیل کوواریانس و رگرسیون سلسله مراتبی به همراه آزمون سوبل تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین دانش آموزان مدارس دولتی و غیردولتی از نظر مسئولیت پذیری اجتماعی، هویت اخلاقی (درونی سازی و نمادسازی) و جو اخلاقی مدرسه تفاوت معناداری وجود دارد و دانش آموزان مدارس غیردولتی در تمامی این متغیرها نمرات بالاتری کسب کردند. همچنین، جو اخلاقی مدرسه نقش واسطه ای معناداری در رابطه ی بین نوع مدرسه و متغیرهای وابسته ایفا کرد؛ به گونه ای که در رابطه با مسئولیت پذیری اجتماعی و هویت اخلاقی درونی سازی، واسطه گری جزئی و در رابطه با هویت اخلاقی نمادسازی، واسطه گری کامل مشاهده شد. بر اساس یافته ها می توان نتیجه گیری کرد که مدارس غیردولتی با برخورداری از جو اخلاقی مثبت تر، بستر مناسب تری برای پرورش مسئولیت پذیری اجتماعی و هویت اخلاقی دانش آموزان فراهم می آورند. به مسئولان آموزش وپرورش پیشنهاد می شود که با تقویت جو اخلاقی مدارس دولتی از طریق توانمندسازی معلمان، کاهش تراکم کلاس ها و افزایش مشارکت والدین، به کاهش شکاف موجود میان دو نوع مدرسه کمک کنند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت پذیری اجتماعی ، هویت اخلاقی ، جو اخلاقی مدرسه ، مدارس دولتی ، مدارس غیردولتی