ارزیابی فنی و اقتصادی روش های نوین مقاوم سازی لرزه ای در بافت های فرسوده و ساختمان های تاریخی شهر

گسترش کالبدی شهرها و مجاورت آن ها با گسل های فعال، ضرورت مقاوم سازی ساختار شهری در برابر مخاطرات طبیعی را دوچندان کرده است؛ در این میان، بافت های فرسوده و ساختمان های میراثی به دلیل فرسودگی سازه ای و ارزش تاریخی بالا، آسیب پذیرترین بخش های کالبدی به شمار می روند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی فنی و اقتصادی روش های نوین مقاوم سازی لرزه ای در بافت های فرسوده و بناهای تاریخی شهرها انجام شده است. روش شناسی این تحقیق مبتنی بر تحلیل توصیفی–تحلیلی و ارزیابی چندمعیاره است که در آن، کارایی فناوری های نوین نظیر الیاف پلیمری تقویت شده، دوغاب های سازگار و سامانه های جداساز ارتعاشی از دو منظر اثربخشی مهندسی و توجیه مالی مورد سنجش قرار می گیرد. یافته های فنی نشان می دهد که استفاده از مواد مرکب پلیمری و تزریق دوغاب های ساختاری، ضمن بهبود چشمگیر شکل پذیری و ظرفیت باربری جانبی سازه، کمترین مداخله کالبدی را در ساختار بناهای تاریخی ایجاد می کند و اصالت معماری آن ها را حفظ می نماید. از سوی دیگر، نتایج ارزیابی اقتصادی با روش تحلیل هزینه–فایده حاکی از آن است که هرچند هزینه های اولیه اجرای فناوری های نوین در مقایسه با روش های سنتی بالاتر است، اما با کاهش محسوس خسارات احتمالی آینده، کاهش زمان توقف کاربری و حفظ ارزش جذب گردشگری در بناهای میراث فرهنگی، این روش ها در بلندمدت از توجیه اقتصادی و اجتماعی بالاتری برخوردارند. در بافت های فرسوده نیز به کارگیری این سیستم های نوین به صورت مقیاس پذیر، نرخ بازگشت سرمایه را در مدیریت بحران شهری بهینه سازی می کند. در نهایت، این پژوهش پیشنهاد می کند که تصمیم گیران شهری با تلفیق معیارهای فنی و اقتصادی، چارچوبی بومی سازی شده را برای انتخاب بهینه فناوری های مقاوم سازی متناسب با هویت کالبدی شهرها تدوین نمایند.

کلیدواژه ها:

بافت فرسوده ، ساختمان تاریخی ، مقاوم سازی لرزه ای ، ارزیابی فنی–اقتصادی ، مدیریت بحران شهری