تحلیل تطبیقی مفهوم «صبر» در تفاسیر فریقین با زیست عاقلانه معیشت گران دریایی چابهار و کشاورزان سیستان

مفهوم «صبر» در تفاسیر فریقین (شیعه و سنی) غالبا در چارچوب فردی‑عبادی و اخلاقی تبیین شده، اما ظرفیت های آن برای تحلیل سبک های معیشتی مبتنی بر زیست بوم های سخت، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با رویکرد توصیفی‑تحلیلی و تطبیقی، مفهوم صبر را در تفاسیر مهم فریقین بازخوانی کرده و آن را با زیست عاقلانه ی معیشت گران دریایی چابهار (با ویژگی های ریسک پذیری، انتظار درازمدت برای صید، و سازگاری با نوسانات دریا) و کشاورزان سیستان (با ویژگی های مقاومت در برابر خشکسالی، قناعت، و کار جمعی بر زمین) مقایسه می کند. یافته های اصلی نشان می دهد که در تفاسیر فریقین، «صبر» غیر از معنای رایج «تحمل رنج»، شامل عناصر عاقلانه ای مانند محاسبه گری، برنامه ریزی، انتظار فعال، و پایداری اجتماعی نیز هست که به شدت با رفتار معیشت گران مذکور همخوانی دارد. این همخوانی دلالت بر آن دارد که صبر در زندگی این جوامع، نه یک فضیلت منفعلانه، بلکه نوعی «عقلانیت معیشتی» است. مهم ترین نتیجه اینکه بازتعریف صبر بر اساس زیست بوم های عملی می تواند فهم مشترک فریقین را از این مفهوم غنا بخشد و پیوند میان اخلاق قرآنی و علوم زیستی‑اجتماعی را تقویت کند.

کلیدواژه ها:

صبر ، تفسیر تطبیقی فریقین ، زیست عاقلانه ، معیشت گران دریایی چابهار ، کشاورزان سیستان.