بررسی نقش هوش هیجانی معلمان در مدیریت کلاس و بهبود فرایند یاددهی–یادگیری

نظام آموزشی هر جامعه، مهم ترین بستر برای تربیت نیروی انسانی توانمند، خلاق، مسئولیت پذیر و دارای مهارت های لازم برای زندگی فردی و اجتماعی محسوب می شود. کیفیت این نظام تا حد زیادی به عملکرد معلمان وابسته است؛ زیرا آنان به عنوان اصلی ترین عامل انسانی در فرآیند تعلیم و تربیت، نقش تعیین کننده ای در انتقال دانش، پرورش مهارت ها، شکل گیری نگرش ها و رشد ابعاد مختلف شخصیت دانش آموزان ایفا می کنند. اگرچه در گذشته، موفقیت معلمان بیشتر بر اساس میزان دانش تخصصی، تسلط بر محتوای آموزشی و توانایی انتقال مفاهیم علمی مورد ارزیابی قرار می گرفت، اما تحولات گسترده در حوزه علوم تربیتی، روان شناسی یادگیری و مدیریت آموزشی نشان داده است که موفقیت در آموزش تنها به دانش تخصصی وابسته نیست، بلکه مجموعه ای از توانایی های شناختی، اجتماعی و هیجانی در کنار یکدیگر می توانند کیفیت تدریس و اثربخشی فرآیند یاددهی–یادگیری را ارتقا دهند. از این رو، امروزه توجه پژوهشگران و برنامه ریزان آموزشی بیش از گذشته به ویژگی های شخصیتی و روان شناختی معلمان، به ویژه هوش هیجانی، معطوف شده است. در دنیای امروز، کلاس درس تنها محیطی برای انتقال اطلاعات نیست، بلکه فضایی پویا، تعاملی و پیچیده است که در آن دانش آموزان با ویژگی های شخصیتی، فرهنگی، اجتماعی، شناختی و عاطفی متفاوت حضور دارند. این تفاوت ها سبب می شود که مدیریت کلاس درس به یکی از دشوارترین و در عین حال مهم ترین وظایف معلمان تبدیل شود. معلمی که بتواند ضمن حفظ نظم، انگیزه یادگیری، تعامل مثبت، مشارکت فعال و احساس امنیت روانی را در کلاس ایجاد کند، زمینه تحقق یادگیری عمیق و پایدار را فراهم خواهد ساخت. در مقابل، ناتوانی در مدیریت هیجان های فردی و بین فردی، کنترل نامناسب موقعیت های تنش زا، برخوردهای هیجانی با دانش آموزان و ضعف در برقراری ارتباط موثر می تواند موجب کاهش کیفیت آموزش، افزایش تعارض های کلاسی، افت انگیزش تحصیلی و کاهش عملکرد آموزشی شود. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش هوش هیجانی معلمان در مدیریت کلاس و بهبود فرایند یاددهی–یادگیری پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که هوش هیجانی معلمان یکی از عوامل کلیدی در مدیریت اثربخش کلاس، ایجاد روابط مثبت با دانش آموزان و ارتقای کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری است. از این رو، تقویت مهارت های هوش هیجانی از طریق آموزش های تخصصی و برنامه های توسعه حرفه ای می تواند نقش موثری در بهبود عملکرد معلمان، افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان و ارتقای کیفیت نظام آموزشی ایفا کند

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، مدیریت کلاس ، یاددهی و یادگیری ، دانش آموزان ، آموزش