بررسی سیاست های مسکن شهری با تاکید بر عدالت فضایی و اجتماعی

مسکن به عنوان یکی از اساسی ترین نیازهای زیستی و اجتماعی انسان، همواره در کانون توجه سیاست گذاران و برنامه ریزان شهری قرار داشته است. با رشد شتابان شهرنشینی و تحولات پیچیده اقتصادی، تامین مسکن مناسب و مقرون به صرفه به چالشی جهانی تبدیل شده است که پیامدهای آن به ویژه در کلان شهرها، به شکل نابرابری های فضایی و شکاف های عمیق اجتماعی نمودار می گردد. هدف از این پژوهش مروری، بررسی و تحلیل جامع سیاست های مسکن شهری با تاکید ویژه بر مفاهیم کلیدی عدالت فضایی و عدالت اجتماعی است. در این راستا، با بهره گیری از روش مطالعه کتابخانه ای و مرور نظام مند منابع، اسناد و مقالات معتبر داخلی و خارجی مورد واکاوی قرار گرفتند. نتایج این بررسی نشان می دهد که رویکردهای صرفا کالبدی و اقتصادی در تامین مسکن، بدون در نظر گرفتن الزامات آمایش سرزمین و توزیع عادلانه خدمات، منجر به تشدید حاشیه نشینی، قطبی شدن فضا و انزوای اجتماعی گروه های کم درآمد می شود. همچنین، بررسی تجارب موفق جهانی و تطبیق آن با سیاست های داخلی حاکی از آن است که گذار از نگاه کالایی به مسکن و پذیرش آن به عنوان یک حق بنیادین شهری، نیازمند مداخله هدفمند دولت در کنترل بازار زمین، توانمندسازی اجتماعات محلی و اتخاذ رویکردهای مکان محور در برنامه ریزی شهری است. در نهایت، این مقاله تاکید می کند که تحقق پایداری شهری و انسجام اجتماعی تنها در گرو ادغام ملاحظات عدالت فضایی در تمامی مراحل سیاست گذاری، از مکان یابی و تخصیص زمین تا طراحی و مدیریت مجتمع های زیستی، امکان پذیر خواهد بود.

کلیدواژه ها:

سیاست های مسکن ، عدالت فضایی ، عدالت اجتماعی ، برنامه ریزی شهری ، مسکن مقرون به صرفه.