واکاوی نقش شورای اسلامی شهر در نهادینه سازی مشارکت شهروندی در نظام حکمرانی محلی

تحقق حکمرانی خوب شهری و توسعه پایدار، پیوندی ناگسستنی با مشارکت فعالانه و معنادار شهروندان در فرآیندهای تصمیم گیری دارد. در نظام حقوقی و سیاسی ایران، شوراهای اسلامی شهر به عنوان نماد دموکراسی محلی و حلقه واسط میان حاکمیت و مردم، رسالتی فراتر از نظارت صرف بر عهده دارند و رکن اصلی نهادینه سازی این مشارکت محسوب می شوند. هدف اصلی این پژوهش توصیفی-تحلیلی، تبیین جایگاه و نقش شورای اسلامی شهر در گذار از مدیریت شهری سنتی به حکمرانی مشارکتی است. در این راستا، ضمن واکاوی مبانی نظری و مرور تجارب موجود، سازوکارهای قانونی و اجرایی شوراها برای جلب مشارکت عمومی و چالش های پیش روی آن مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که شورای شهر از طریق سه بازوی اصلی «نظارت موثر بر شهرداری»، «سیاست گذاری پاسخگو» و «تقویت ارتباطات مردمی»، می تواند بستر اعتماد عمومی را فراهم آورده و شهروندان را از ناظران منفعل به کنشگران فعال تبدیل کند. با این حال، عواملی نظیر بوروکراسی پیچیده، عدم شفافیت ساختاری، ضعف در استفاده از فناوری های نوین و شکاف دیجیتالی، به عنوان موانع جدی در مسیر نهادینه سازی مشارکت شناسایی شدند. این مقاله استدلال می کند که موفقیت شوراها در گرو تغییر رویکرد از «نمایندگی صرف» به «تسهیل گری» است. در نهایت، راهکارهایی شامل توانمندسازی شهروندان از طریق آموزش، بهره گیری از پتانسیل دولت الکترونیک و ایجاد پلتفرم های تعاملی برای تضمین شفافیت و پاسخگویی ارائه شده است تا زمینه برای ارتقای زیست پذیری شهرها و کارآمدی مدیریت شهری فراهم گردد.

کلیدواژه ها:

شورای اسلامی شهر ، مشارکت شهروندی ، حکمرانی محلی ، مدیریت شهری ، شفافیت و پاسخگویی ، اعتماد عمومی.