بودجه ریزی عملیاتی و محاسبه بهای تمام شده خدمات شهری: الگویی برای ارتقای کارایی مالی شهرداری ها

پژوهش حاضر با هدف ارائه الگویی جامع برای بودجه ریزی عملیاتی و محاسبه بهای تمام شده خدمات شهری در شهرداری ها و بررسی تاثیر آن بر ارتقای کارایی مالی انجام شده است.این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت، توصیفی-پیمایشی از نوع همبستگی است. رویکرد کلی پژوهش، آمیخته (ترکیبی) از نوع اکتشافی متوالی می باشد. در بخش کیفی، با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از خبرگان مالی و اجرایی شهرداری تبریز، مولفه ها و شاخص های بومی مرتبط با بودجه ریزی عملیاتی و بهای تمام شده شناسایی گردید. در بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته بر اساس یافته های بخش کیفی تدوین و در میان نمونه ای به حجم ۱۵۲ نفر از کارکنان واحدهای مالی، برنامه ریزی، بودجه و مدیریت عملکرد شهرداری تبریز توزیع شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزارهای SPSS و SmartPLS انجام گرفت.نتایج پژوهش نشان داد که بودجه ریزی عملیاتی تاثیر مثبت و معناداری بر ارتقای کارایی مالی شهرداری تبریز دارد (ضریب مسیر ۰/۶۲ و آماره t برابر ۸/۴۱). همچنین، محاسبه بهای تمام شده خدمات شهری به عنوان متغیر میانجی، نقش جزئی در رابطه بین بودجه ریزی عملیاتی و کارایی مالی ایفا می کند (ضریب تاثیر ۰/۴۸). عوامل درون سازمانی از جمله سیستم های اطلاعاتی یکپارچه (ضریب ۰/۷۱)، توانمندی نیروی انسانی (۰/۶۷) و تعهد مدیریت ارشد (۰/۶۲) تاثیر تعیین کننده ای بر موفقیت پیاده سازی بودجه ریزی عملیاتی دارند. مهم ترین موانع استقرار این نظام به ترتیب شامل موانع قانونی و ساختاری (۰/۸۴)، موانع فنی و اطلاعاتی (۰/۷۹)، موانع مدیریتی (۰/۷۲) و موانع رفتاری و مهارتی (۰/۶۳) می باشند. استقرار نظام بودجه ریزی عملیاتی با قابلیت محاسبه بهای تمام شده خدمات، الگویی موثر برای ارتقای کارایی مالی شهرداری ها ارائه می دهد. تحقق این مهم، مستلزم اصلاح قوانین و مقررات، توسعه زیرساخت های فناوری اطلاعات، توانمندسازی نیروی انسانی و ایجاد فرهنگ سازمانی مناسب در شهرداری ها می باشد.