نقش فناوری های نوین آموزشی در تحقق عدالت آموزشی در مدارس

عدالت آموزشی به عنوان یکی از بنیادی ترین و تاثیرگذارترین مفاهیم در فلسفه تعلیم و تربیت و سیاست گذاری آموزشی، به معنای فراهم کردن فرصت های برابر یادگیری برای همه دانش آموزان، صرف نظر از جنسیت، قومیت، طبقه اجتماعی-اقتصادی، منطقه جغرافیایی، توانایی های جسمی و ذهنی، و هرگونه تفاوت فردی و اجتماعی دیگر است. عدالت آموزشی، فراتر از «برابری» (دادن امکانات یکسان به همه) است و بر «انصاف» (دادن امکانات متناسب با نیازهای هر دانش آموز) تاکید دارد و می کوشد تا موانع ساختاری، اقتصادی، فرهنگی و جغرافیایی را که برخی گروه های دانش آموزان را از بهره مندی کامل از فرصت های آموزشی بازمی دارد، شناسایی و برطرف سازد. در این میان، فناوری های نوین آموزشی (شامل ابزارهای دیجیتال، نرم افزارهای آموزشی، محتوای چندرسانه ای، بسترهای یادگیری آنلاین، هوش مصنوعی، واقعیت مجازی، و سایر فناوری های تحول آفرین) به عنوان یک «ابزار توانمندساز» قدرتمند و یک «فرصت طلایی» برای کاهش نابرابری های آموزشی و تحقق عدالت آموزشی در مدارس، توجه گسترده پژوهشگران، معلمان و سیاست گذاران آموزشی را به خود جلب کرده اند. این فناوری ها با قابلیت های منحصر به فرد خود، از جمله شخصی سازی یادگیری برای هر دانش آموز بر اساس توانایی ها، سرعت و سبک یادگیری او (که پاسخگوی نیازهای دانش آموزان با توانایی های متفاوت، از جمله دانش آموزان با نیازهای ویژه است)، دسترسی به محتوای آموزشی باکیفیت و به روز برای دانش آموزان مناطق محروم و روستایی (که از دسترسی به معلمان مجرب و کتابخانه های غنی محروم هستند)، کاهش شکاف دیجیتال از طریق تجهیز مدارس و دانش آموزان، و ایجاد محیط های یادگیری تعاملی و فراگیر که برای همه دانش آموزان (از جمله دانش آموزان با معلولیت های جسمی و حسی) قابل دسترس است، می توانند به طور بالقوه به کاهش نابرابری های آموزشی کمک کنند. با این حال، تحقق این آرمان والا با چالش های جدی و پیچیده ای نیز مواجه است که نادیده گرفتن آنها می تواند فناوری های نوین را به جای کاهش دهنده نابرابری، به «تشدیدکننده شکاف های آموزشی» تبدیل کند. این پژوهش با هدف بررسی نقش فناوری های نوین آموزشی در تحقق عدالت آموزشی در مدارس با استفاده از روش تحقیق کیفی از نوع تحلیل محتوای کیفی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی صورت گرفته است. داده ها از طریق مطالعه اسنادی و مرور نظام مند منابع معتبر داخلی و خارجی در حوزه فناوری آموزشی، عدالت آموزشی، برنامه ریزی درسی و جامعه شناسی آموزش گردآوری شده اند. بر اساس یافته ها، نتیجه گیری و پیشنهادات ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، فناوری های نوین آموزشی ، نابرابری آموزشی ، شکاف دیجیتال ، شخصی سازی یادگیری