قدرت نرم سایبری و ایدئولوژی مقاومت جمهوری اسلامی ایران در نظام بینالملل

این پژوهش به این پرسش اساسی میپردازد که چگونه جمهوری اسلامی ایران، در شرایط فشارهای ژئوپلیتیکی و رقابت فرهنگی با قدرتهای غربی، توانسته است از فضای سایبری بهعنوان ابزاری برای تقویت و جهانیسازی ایدئولوژی مقاومت استفاده کند و بهاینترتیب، الگویی متفاوت از قدرت نرم دیجیتال را ارائه دهد. برخلاف رویکردهای رایج که قدرت نرم را در چارچوب لیبرال- غربزده- تعریف میکنند، این مقاله نشان میدهد که ایران بر پایه ارزشهایی چون عدالت، نفی سلطه و هویت تمدنی، سازوکاری گفتمانی از قدرت نرم سایبری را توسعه داده است که در سطح داخلی، منطقهای و جهانی اثرگذار است. با بهکارگیری روش تحلیل گفتمان انتقادی (CDA) و تلفیق آن با فرآیند کدگذاری سلسلهمراتبی (بر اساس رویکرد کوربین و استراوس)، مجموعهای از متون رسمی، رسانهای و دیجیتال محور مقاومت در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ تحلیل شده است. یافتهها حاکی از آن است که ایران، از طریق ترکیب سه جزء ایدئولوژی مقاومت (منبع معنا)، قدرت نرم (سازوکار اقناع) و قدرت سایبری (بستر تحقق)، به شکلگیری مفهومی نو تحت عنوان » بازدارندگی معنایی« (Semantic Deterrence) دست یافته است؛ یعنی توانایی مقاومت در برابر هژمونی فرهنگی غرب، نه از طریق اجبار، بلکه از راه مشروعیتبخشی اخلاقی و جذابیت ایدئولوژیک. این مقاله نوآوری خود را در ارائه چارچوب نظری بومی میداند که سه حوزه اسلام سیاسی، رسانههای دیجیتال و نظریه قدرت نرم را تلفیق میکند و ایران را نه بهعنوان یک بازیگر منطقهای، بلکه بهمثابه یک »عامل معنایی جهانی « (Global Ideational Actor) در نظام بینالملل معاصر بازنمایی میکند. یافتهها پیامدهای سیاستی مهمی در سطوح داخلی، منطقهای و جهانی دارند و چارچوبی نظری برای کشورهای جهان جنوب در مقابله با هژمونی دیجیتال ارائه میدهند.

کلیدواژه ها:

قدرت نرم سایبری ، ایدئولوژی مقاومت ، بازدارندگی معنایی ، دیپلماسی دیجیتال ، تحلیل گفتمان انتقادی (CDA) ، جمهوری اسلامی ایران ، گفتمان رسانهای