مرور نظام مند نقش راهبردهای شناختی در بهبود یادگیری، یادداری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

یادگیری اثربخش یکی از مهم ترین اهداف نظام های آموزشی است و دستیابی به آن مستلزم بهره گیری از روش هایی است که موجب پردازش عمیق اطلاعات، افزایش ماندگاری آموخته ها و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان شود. در میان عوامل موثر بر کیفیت یادگیری، راهبردهای شناختی جایگاه ویژه ای دارند؛ زیرا این راهبردها به یادگیرنده کمک می کنند اطلاعات جدید را به شیوه ای هدفمند دریافت، سازمان دهی، پردازش، ذخیره و بازیابی کند. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند مطالعات انجام شده درباره نقش راهبردهای شناختی در بهبود یادگیری، یادداری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان انجام شد. در این پژوهش، منابع علمی منتشرشده در سال های اخیر با استفاده از روش مرور نظام مند شناسایی، انتخاب و تحلیل شدند. پس از جست وجوی منابع، حذف پژوهش های تکراری و بررسی معیارهای ورود و خروج، مطالعاتی که از نظر علمی دارای اعتبار کافی بودند، مورد تحلیل قرار گرفتند.یافته های پژوهش نشان داد که استفاده از راهبردهایی مانند تکرار هدفمند، سازمان دهی اطلاعات، خلاصه نویسی، یادداشت برداری، تصویرسازی ذهنی، پرسشگری، خودآزمایی، طبقه بندی مفاهیم و برقراری ارتباط میان دانسته های پیشین و مطالب جدید، موجب افزایش کیفیت یادگیری، درک عمیق تر مفاهیم، تقویت حافظه بلندمدت و کاهش فراموشی می شود. همچنین نتایج مطالعات بیانگر آن است که آموزش مستقیم این راهبردها توسط معلمان، علاوه بر ارتقای عملکرد تحصیلی، موجب افزایش انگیزه، اعتمادبه نفس، مشارکت فعال در کلاس و خودتنظیمی یادگیری دانش آموزان می شود. مرور پژوهش های داخلی و خارجی نیز نشان داد که تلفیق راهبردهای شناختی با روش های نوین تدریس، محیط های یادگیری فعال و فناوری های آموزشی، اثربخشی فرایند یاددهی یادگیری را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد.در مجموع، نتایج این پژوهش بیانگر آن است که آموزش راهبردهای شناختی باید به عنوان یکی از ارکان اساسی برنامه های درسی مدارس مورد توجه قرار گیرد و معلمان، برنامه ریزان آموزشی و سیاست گذاران تعلیم و تربیت زمینه به کارگیری گسترده این راهبردها را در فرایند آموزش فراهم سازند.واژگان کلیدی: راهبردهای شناختی، یادگیری، یادداری، پیشرفت تحصیلی، دانش آموزان، آموزش، مرور نظام مند.