اثر وابستگی به گوشی بر عملکرد آموزشی و حافظه در دانشجویان: مدل سازی ساختاری نقش واسطه ای محرومیت از خواب

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر وابستگی به گوشی هوشمند بر عملکرد آموزشی و حافظه در دانشجویان، با تاکید بر نقش واسطه ای محرومیت از خواب انجام شده است. در سال های اخیر، گسترش استفاده از گوشی های هوشمند، به ویژه در میان دانشجویان، موجب بروز تغییرات قابل توجهی در سبک زندگی، عادات خواب و فرآیندهای شناختی آنان شده است. وابستگی به گوشی، به عنوان نوعی رفتار اعتیادگونه رفتاری، شامل استفاده افراطی و غیرقابل کنترل از این وسیله است که می تواند بر تمرکز، یادگیری و کیفیت خواب تاثیر منفی بگذارد. از سوی دیگر، محرومیت از خواب یکی از نتایج شایع استفاده بیش ازحد از گوشی است که منجر به کاهش تمرکز، افت حافظه کاری و عملکرد تحصیلی ضعیف تر می شود. در این پژوهش از مدل سازی معادلات ساختاری برای بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم وابستگی به گوشی بر عملکرد آموزشی و حافظه استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش شامل دانشجویان دانشگاه ازادشاهرود سال ۱۴۰۴بوده وازبین ایشان تعداد۲۰۰نفربعنوان نمونه انتخاب وباتوزیع پرسشنامه داده ها از طریق پرسشنامه های استاندارد وابستگی به گوشی هوشمند عملکرد آموزشی، آزمون حافظه و پرسشنامه کیفیت خواب پیتسبورگ جمع آوری شده است. پایایی پرسشنامه ها ازطریق الفای کرونباخ بررسی وبه ترتیب۰.۸۸ و ۰.۸۳. گزارش شده است. ضریب احتمال پژوهش نیزبررسی وگزارش شد.ازبین جامعه موردنظرتعداد نتایج نشان داد که وابستگی به گوشی به طور مستقیم باعث کاهش عملکرد آموزشی و حافظه می شود و به صورت غیرمستقیم نیز از طریق افزایش محرومیت از خواب، این اثرات منفی را تشدید می کند. همچنین، یافته ها نشان دادند ویژگی های روان شناختی مانند اضطراب، هیجان خواهی و نیاز به تایید اجتماعی با سطح بالاتری از وابستگی به گوشی همراه هستند. استفاده مفرط از گوشی نه تنها موجب حواس پرتی و افت تمرکز می شود، بلکه با کاهش کیفیت خواب، چرخه ای معیوب از خستگی، کاهش انگیزه و افت تحصیلی ایجاد می کند. به طور کلی، نتایج این تحقیق نشان می دهد که وابستگی به گوشی هوشمند می تواند از طریق محرومیت از خواب تاثیر قابل توجهی بر عملکرد شناختی و آموزشی دانشجویان بگذارد. بر این اساس، پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی برای افزایش آگاهی از بهداشت خواب، مدیریت زمان استفاده از گوشی و ارتقای سواد رسانه ای در میان دانشجویان اجرا شود تا از اثرات منفی این وابستگی کاسته شود.

کلیدواژه ها:

وابستگی به گوشی هوشمند ، عملکرد آموزشی ، حافظه ، محرومیت از خواب ، مدل سازی معادلات ساختاری ، سلامت شناختی ، دانشجویان