تحلیل کیفی بسترهای موثر بر کنترل تنش های لحظه ای در ماموریت های آتش نشانی

حرفه آتش نشانی به دلیل ماهیت پرخطر، مواجهه مستمر با شرایط بحرانی و ضرورت تصمیم گیری های سریع در موقعیت های اضطراری، همواره با تنش های روانی قابل توجهی همراه است. کنترل تنش های لحظه ای در جریان ماموریت ها نقش مهمی در حفظ تمرکز، ارتقای عملکرد عملیاتی و تامین ایمنی فردی و تیمی آتش نشانان دارد. از این رو شناسایی بسترها و عواملی که می توانند در مدیریت و کنترل این تنش ها موثر باشند، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تحلیل کیفی بسترهای موثر بر کنترل تنش های لحظه ای در ماموریت های آتش نشانی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت کیفی و به روش توصیفی–تحلیلی انجام شد. جامعه مشارکت کنندگان پژوهش شامل آتش نشانان، کارکنان ستادی و مدیران میانی سازمان آتش نشانی شهر مشهد در سال ۱۴۰۵ بود. از میان آنان، ۲۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند. داده های پژوهش از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری شد و سپس با استفاده از روش تحلیل محتوا و کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تحلیل قرار گرفت تا مضامین اصلی مرتبط با کنترل تنش های لحظه ای شناسایی شود. یافته های پژوهش نشان داد که کنترل تنش های لحظه ای در ماموریت های آتش نشانی تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل فردی، تیمی و سازمانی قرار دارد. بر اساس تحلیل داده ها، پنج مضمون اصلی شامل آمادگی روانی و مهارت های فردی، آموزش های حرفه ای و آمادگی عملیاتی، انسجام تیمی و حمایت همکاران، حمایت سازمانی و مدیریتی و شرایط محیطی و تجربه های عملیاتی به عنوان مهم ترین بسترهای موثر بر مدیریت تنش های ماموریتی شناسایی شدند. نتایج نشان داد که تقویت مهارت های فردی در مدیریت هیجان ها، توسعه آموزش های تخصصی، ایجاد انسجام تیمی و فراهم سازی حمایت های سازمانی می تواند نقش مهمی در کاهش تنش های ماموریتی و ارتقای عملکرد عملیاتی آتش نشانان ایفا کند. در مجموع، توجه به ابعاد مختلف فردی، آموزشی، تیمی و سازمانی می تواند زمینه کنترل موثر تنش های لحظه ای را فراهم سازد و به بهبود سلامت روانی آتش نشانان و افزایش ایمنی عملیات های امدادی کمک کند.

کلیدواژه ها:

آتش نشانان ، تنش های لحظه ای ماموریتی ، تحلیل کیفی ، عوامل سازمانی ، مدیریت استرس.