درمان راه حل محور در زوج درمانی؛ مروری نظام مند بر پژوهش های ایران

مشکلات زناشویی در ایران روند افزایشی داشته و عواملی مانند تغییر نقش های سنتی، فشار اقتصادی و کاهش مهارت های ارتباطی، کیفیت روابط زناشویی را تحت تاثیر قرار داده اند. درمان کوتاه مدت راه حل محور (SFBT) رویکردی در روان درمانی است که بر خلاف روش های سنتی، به جای تحلیل علل گذشته، بر یافتن راه حل تاکید دارد. هدف پژوهش حاضر، مروری بر مطالعات انجام شده در ایران در زمینه اثربخشی درمان راه حل محور بر متغیرهای زناشویی بود.این مطالعه به روش مروری انجام شد. جستجو در پایگاه های علمی داخلی جهاد دانشگاهی ، مگیران ، مرورگر اسکولار با استفاده از کلیدواژه های مرتبط صورت گرفت. بازه زمانی جستجو، سال های ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۲ بود. در نهایت، ۱۵ مطالعه شامل ۱۲ کارآزمایی بالینی با رویکرد خالص، یک فراتحلیل و دو مطالعه تلفیقی انتخاب و تحلیل شدند.یافته ها نشان داد که درمان راه حل محور بر طیف گسترده ای از متغیرهای زناشویی تاثیر مثبت داشته است. در حوزه متغیرهای مثبت، رضایت زناشویی با سه مطالعه بیشترین تایید را دریافت کرد. سازگاری، صمیمیت، بخشش، انعطاف پذیری شناختی، الگوهای ارتباطی، کنترل عواطف و کیفیت زندگی نیز در مطالعات جداگانه مورد تایید قرار گرفتند. در حوزه متغیرهای منفی، تعارض زناشویی با سه مطالعه، دلزدگی با دو مطالعه و استرس زناشویی با یک مطالعه، کاهش معناداری را نشان دادند. فراتحلیل محمدیاری و حسینیان (۱۳۹۷) نیز اندازه اثر ۱/۱ و اثربخشی ۵۹ درصدی این رویکرد را تایید کرده است.درمان کوتاه مدت راه حل محور رویکردی موثر برای بهبود متغیرهای زناشویی در جمعیت های مختلف است. با این حال، محدودیت هایی مانند فقدان پیگیری طولانی مدت و حجم نمونه کوچک در بیشتر مطالعات، تعمیم پذیری یافته ها را با احتیاط مواجه می سازد. پیشنهاد می شود پژوهش های آتی با نمونه بزرگتر، پیگیری بلندمدت و مقایسه با سایر رویکردهای موثر انجام شوند.