مبانی فقهی و حقوقی بازداشت موقت از منظر فقه و قوانین جمهوری اسلامی ایران

بازداشت موقت یکی از مهم ترین قرارهای تامین کیفری است که به موجب آن آزادی متهم پیش از صدور حکم قطعی، برای مدتی محدود سلب می شود. این نهاد از یک سو با اصول بنیادین حقوق کیفری مانند اصل برائت و آزادی های فردی در تعارض ظاهری قرار دارد و از سوی دیگر، برای جلوگیری از فرار متهم، تبانی با دیگران، امحای آثار جرم و تضمین دسترسی مرجع قضایی به متهم ضروری تلقی می شود. از این رو، بازداشت موقت همواره یکی از موضوعات بحث برانگیز در فقه و حقوق کیفری بوده است.پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، مبانی فقهی و حقوقی بازداشت موقت را در فقه امامیه و قوانین جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی قرار داده است. در این پژوهش، ادله موافقان و مخالفان بازداشت موقت از منظر فقهی و حقوقی تحلیل شده و شرایط و ضوابط اعمال آن در نظام حقوقی ایران مورد مطالعه قرار گرفته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که در فقه اسلامی و حقوق موضوعه ایران، بازداشت موقت به عنوان نهادی استثنایی و مشروط پذیرفته شده است؛ به گونه ای که اعمال آن باید با وجود دلایل کافی، رعایت تناسب با اتهام، تعیین مدت مشخص و نظارت قضایی همراه باشد. در نهایت می توان گفت بازداشت موقت نه به صورت مطلق قابل نفی است و نه باید به شکل گسترده و بدون ضابطه اعمال شود، بلکه تنها در موارد ضروری و در چارچوب مقررات قانونی قابل توجیه خواهد بود.

کلیدواژه ها:

بازداشت موقت ، متهم ، مبانی فقهی ، مبانی حقوقی ، اصل برائت ، قرار تامین کیفری.