تعلیم و تربیت مسئولانه در عصر هوش مصنوعی: بررسی ابعاد اخلاقی فناوری های نوظهور در آموزش و پرورش

گسترش روزافزون فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی، به ویژه سامانه های یادگیری هوشمند و هوش مصنوعی مولد، موجب تحول عمیق در فرایندهای آموزش و پرورش شده و در عین حال پرسش های جدیدی درباره ابعاد اخلاقی، اجتماعی و تربیتی این فناوری ها مطرح ساخته است. هدف این مقاله مروری روایتی، بررسی مفهوم تعلیم و تربیت مسئولانه در عصر هوش مصنوعی و تبیین مهم ترین ابعاد اخلاقی فناوری های نوظهور در محیط های آموزشی است. در این راستا، ادبیات علمی داخلی و بین المللی مرتبط با هوش مصنوعی، اخلاق فناوری، آموزش مسئولانه و حکمرانی اخلاقی آموزش مورد بررسی قرار گرفت. یافته های مرور نشان داد که هوش مصنوعی ظرفیت های قابل توجهی برای شخصی سازی یادگیری، ارتقای دسترسی آموزشی، توسعه سواد دیجیتال و بهبود تصمیم گیری های آموزشی فراهم می کند. با این حال، چالش هایی نظیر سوگیری الگوریتمی، نقض حریم خصوصی، کاهش شفافیت، وابستگی فناورانه، مخاطرات مرتبط با صداقت علمی و تضعیف عاملیت انسانی نیز در ادبیات پژوهش به طور گسترده مطرح شده اند. همچنین مرور مطالعات نشان داد که تحقق آموزش مسئولانه مستلزم توسعه سواد هوش مصنوعی، تقویت شایستگی های اخلاقی، بازنگری در سیاست های آموزشی و استقرار چارچوب های حکمرانی اخلاقی مبتنی بر عدالت، پاسخگویی و کرامت انسانی است. در مجموع، این مقاله نشان می دهد که آینده آموزش در عصر هوش مصنوعی نه تنها به پیشرفت های فناورانه، بلکه به توانایی نظام های آموزشی در هدایت اخلاقی، انسانی و مسئولانه این فناوری ها وابسته است و تعلیم و تربیت مسئولانه می تواند چارچوبی مناسب برای تحقق این هدف فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

آموزش مسئولانه ، اخلاق هوش مصنوعی ، حکمرانی اخلاقی آموزش ، سواد هوش مصنوعی ، فناوری های نوظهور آموزشی