نقش هوش مصنوعی در ارتقای یادگیری خودتنظیم و تاب آوری تحصیلی

تحول فناوری های هوشمند در سال های اخیر، نظام های آموزشی را با تغییرات بنیادینی در شیوه های یاددهی–یادگیری مواجه ساخته است. در این میان، هوش مصنوعی به عنوان یکی از مهم ترین فناوری های نوظهور، ظرفیت ایجاد محیط های آموزشی شخصی سازی شده، ارائه بازخورد مستمر و توسعه تجربه های یادگیری انعطاف پذیر را فراهم کرده است. با وجود این، اثربخشی این فناوری تنها به حضور آن در فرایند آموزش وابسته نیست و به میزان قابل توجهی تحت تاثیر ویژگی های شناختی و روان شناختی یادگیرندگان قرار دارد. از جمله مهم ترین این سازه ها می توان به یادگیری خودتنظیم و تاب آوری تحصیلی اشاره کرد. هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش هوش مصنوعی در ارتقای یادگیری خودتنظیم و تاب آوری تحصیلی با استفاده از رویکرد مروری–تحلیلی است. در این پژوهش، منابع علمی معتبر فارسی و انگلیسی منتشرشده در حوزه هوش مصنوعی در آموزش، یادگیری خودتنظیم و تاب آوری تحصیلی بررسی و تحلیل شدند. گردآوری داده ها به شیوه کتابخانه ای و تحلیل داده ها بر اساس تحلیل مضمون و تلفیق نظری انجام شد.یافته ها نشان داد که هوش مصنوعی از طریق فراهم سازی بازخورد تطبیقی، شخصی سازی مسیر یادگیری، تقویت خودپایشی و افزایش فرصت بازاندیشی، می تواند به توسعه مهارت های خودتنظیمی کمک کند. همچنین مشخص شد که یادگیری خودتنظیم نقش میانجی در انتقال اثرات آموزشی فناوری به تاب آوری تحصیلی ایفا می کند؛ به گونه ای که توسعه توانایی برنامه ریزی، کنترل عملکرد و ارزیابی مستمر موجب افزایش سازگاری یادگیرندگان در مواجهه با چالش های آموزشی می شود. در عین حال، یافته ها نشان داد که اثربخشی هوش مصنوعی وابسته به کیفیت طراحی آموزشی، حفظ استقلال شناختی و توجه به عدالت آموزشی است.در مجموع، نتایج پژوهش بیانگر آن است که هوش مصنوعی به تنهایی عامل بهبود یادگیری نیست، بلکه زمانی می تواند به تحول آموزشی منجر شود که در خدمت توسعه مهارت های خودتنظیمی و تقویت تاب آوری تحصیلی قرار گیرد. بر این اساس، پیشنهاد می شود سیاست گذاران و طراحان آموزشی در کنار توسعه زیرساخت های فناورانه، به تقویت مهارت های شناختی وفراشناختی یادگیرندگان نیز توجه کنند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی یادگیری خودتنظیم ، تاب آوری تحصیلی ، آموزش هوشمند ، علوم تربیتی