تجربه زیسته افراد دارای هوش معنوی از مهارت های مقابله ای در واکنش با فشارهای روانی

هدف از این پژوهش، تبیین تجربه زیسته دانشجویان دارای هوش معنوی از مهارت های مقابله ای در مواجهه با فشارهای روانی بود؛ موضوعی که با توجه به افزایش فشارهای تحصیلی، اجتماعی، اقتصادی و عاطفی در میان دانشجویان، اهمیت ویژه ای یافته است. دانشجویان در دوره تحصیل با چالش های متعددی روبه رو هستند و نحوه مقابله با این فشارها می تواند نقش مهمی در سلامت روان، عملکرد تحصیلی و کیفیت زندگی آنان داشته باشد. در این میان، هوش معنوی به عنوان یکی از ظرفیت های روان شناختی و معنوی، می تواند زمینه ساز افزایش تاب آوری، امید و توانایی مدیریت فشارهای روانی باشد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۲۰ نفر از دانشجویان دارای سطح بالای هوش معنوی گردآوری شد و مشارکت کنندگان با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند. پس از جمع آوری داده ها، تحلیل اطلاعات با استفاده از روش تحلیل مضمون و از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت و مضامین اصلی و فرعی مرتبط با تجربه مقابله با فشارهای روانی استخراج شد. یافته های پژوهش نشان داد که تجربه زیسته دانشجویان در قالب پنج مضمون اصلی شامل معناجویی در شرایط فشارزا، تنظیم هیجانی مبتنی بر معنویت، امید و تاب آوری معنوی، حمایت معنوی و ارتباطات انسانی، و خودآگاهی و بازسازی نگرش قابل تبیین است. مشارکت کنندگان بیان کردند که استفاده از باورهای معنوی، دعا و نیایش، توکل، صبر و نگرش مثبت به زندگی، به آنان کمک می کند تا فشارهای روانی را بهتر مدیریت کنند و در شرایط دشوار احساس امید و آرامش بیشتری داشته باشند. همچنین نتایج نشان داد که حمایت خانواده، دوستان و روابط اجتماعی مثبت، نقش مهمی در کاهش احساس تنهایی و افزایش توان مقابله ای دانشجویان دارد. علاوه بر این، خودآگاهی، مدیریت افکار منفی و بازسازی نگرش نسبت به مشکلات، از دیگر راهبردهای موثر دانشجویان در مواجهه با فشارهای روانی بود. در نهایت، یافته های پژوهش نشان داد که هوش معنوی می تواند به عنوان یکی از عوامل موثر در تقویت مهارت های مقابله ای و ارتقای سلامت روان دانشجویان عمل کند. بر این اساس، توجه به ابعاد معنوی در برنامه های مشاوره ای، آموزشی و حمایتی دانشگاه ها می تواند زمینه بهبود سازگاری روانی، افزایش تاب آوری و ارتقای کیفیت زندگی دانشجویان را فراهم سازد. نتایج این پژوهش می تواند مبنایی برای طراحی مداخلات آموزشی و روان شناختی در حوزه سلامت روان دانشجویان قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش معنوی ، مهارت های مقابله ای ، فشارهای روانی ، تجربه زیسته ، دانشجویان ، تاب آوری معنوی.