بازخوانی پیکره فضایی محلات بندری و نقش آن در بازتولید حافظه جمعی: مطالعه ای زمینه گرا در محلات شهر بوشهر

پژوهش حاضر با هدف بازخوانی پیکره فضایی محلات بندری بوشهر و تبیین نقش آن در شکل دهی و تداوم حافظه جمعی انجام شده است. این محلات به عنوان فضاهای تاریخی و هویت مند، واجد لایه های کالبدی، فرهنگی، آیینی و اقلیمی اند که در تعامل با یکدیگر تجربه زیسته ساکنان را شکل می دهند و به تولید هویت مکان منجر می شوند. در این پژوهش، با استفاده از رویکرد کیفی–تفسیری و به کارگیری تحلیل اسنادی، مشاهده میدانی و تحلیل ادراکی–فضایی، داده ها گردآوری و بررسی شدند. تحلیل داده ها بر پایه کدگذاری و استخراج مضامین نشان داد که پیکره فضایی محلات بندری از طریق سازوکارهایی همچون پیوستگی فضایی، نفوذپذیری کالبدی، مقیاس انسانی، نشانه های فرهنگی و فضاهای آیینی، زمینه شکل گیری و بازتولید حافظه جمعی را فراهم می کند. یافته ها بیانگر آن است که ساختار فضایی این محلات نه تنها سازمان کالبدی فضا، بلکه سامانه ای ادراکی–اجتماعی است که روایت های تاریخی، رفتارهای جمعی و تجربه های مشترک را در خود تثبیت می کند. بر این اساس، توجه به ویژگی های فضایی محلات بندری می تواند در برنامه ریزی شهری، بازآفرینی بافت تاریخی و ارتقای حس تعلق نقش موثری داشته باشد و به حفظ هویت شهری بوشهر کمک کند.

کلیدواژه ها:

پیکره فضایی ، حافظه جمعی ، هویت مکان ، محلات بندری ، تحلیل کیفی