تحلیل مدل حاکمیت شبکه ای بین سازمانی در مدیریت یکپارچه ترافیک کلان شهر تهران

کلان شهر تهران به عنوان پرجمعیت ترین شهر ایران، طی دهه های اخیر با چالش مزمن ترافیک و پیامدهای گسترده اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی مواجه بوده است. با وجود اجرای سیاست ها و برنامه های متعددی از جمله طرح ترافیک، محدوده کنترل آلودگی هوا، توسعه شبکه حمل ونقل ریلی و اتوبوس های تندرو (BRT)، و به کارگیری سامانه های هوشمند مدیریت ترافیک، دستیابی به نتایج پایدار و اثربخش همچنان با محدودیت هایی روبه رو است. بررسی مطالعات پیشین نشان می دهد که یکی از مهم ترین عوامل این وضعیت، ضعف هماهنگی، تعامل و همکاری میان سازمان های مسئول در مدیریت ترافیک شهری است؛ به گونه ای که ساختارهای جزیره ای، تداخل وظایف، ناهماهنگی در تصمیم گیری و فقدان سازوکارهای موثر حکمرانی شبکه ای، تحقق مدیریت یکپارچه ترافیک را با چالش مواجه کرده است.پژوهش حاضر با عنوان «طراحی و ارزیابی الگوی حکمرانی شبکه ای بین سازمانی در مدیریت یکپارچه ترافیک کلان شهر تهران» با هدف ارائه الگویی بومی برای ارتقای هماهنگی و همکاری میان سازمان های ذی نفع و بهبود اثربخشی نظام مدیریت ترافیک انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کیفی–کمی) است. در مرحله کیفی، با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۵ نفر از مدیران ارشد، خبرگان و کارشناسان نهادهای مرتبط از جمله شهرداری تهران، پلیس راهنمایی و رانندگی، شورای اسلامی شهر تهران، وزارت کشور و وزارت راه و شهرسازی، داده ها گردآوری و از طریق تحلیل مضمون، مولفه ها و ابعاد الگوی حکمرانی شبکه ای استخراج شد. بر اساس یافته های این مرحله، مدل مفهومی پژوهش طراحی گردید و سپس در بخش کمی، با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته و نظر خبرگان، اعتبار و برازش مدل مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که استقرار حکمرانی شبکه ای بین سازمانی بر پایه اعتماد متقابل، مشارکت در تصمیم گیری، یکپارچگی اطلاعات، شفافیت، پاسخگویی، هماهنگی نهادی، مدیریت دانش و بهره گیری از فناوری های هوشمند، می تواند نقش موثری در کاهش موانع مدیریتی، اقتصادی و زیرساختی همکاری بین سازمانی و ارتقای کارآمدی نظام مدیریت ترافیک کلان شهر تهران ایفا کند. همچنین نتایج بیانگر آن است که تقویت روابط شبکه ای میان سازمان های مسئول، زمینه را برای تصمیم گیری هماهنگ، استفاده بهینه از منابع، کاهش تعارضات سازمانی و افزایش اثربخشی سیاست های مدیریت ترافیک فراهم می سازد

کلیدواژه ها:

حکمرانی شبکه ای ، همکاری بین سازمانی ، مدیریت یکپارچه ترافیک ، کلان شهر تهران ، هماهنگی نهادی ، حمل ونقل شهری.