ارائه الگوی موفق بهره برداری از ظرفیت های ورزشی محله محور جهت کاهش آسیب های اجتماعی در شهرداری های درجه ۷ تا ۹

شهرداری های درجه ۷ تا ۹ در ایران، به دلیل محدودیت های بودجه ای، جمعیت کمتر و فاصله جغرافیایی از مراکز کلان شهری، با چالش های دوگانه ای در حوزه ورزش و اجتماعی مواجه هستند. از یک سو، کمبود فضاهای ورزشی استاندارد و تخصصی باعث می شود جوانان و نوجوانان به سمت فعالیت های غیررسمی و گاه آسیب زا گرایش یابند و از سوی دیگر، محدودیت منابع مالی مانع از توسعه زیرساخت های فیزیکی می شود. این پژوهش با هدف طراحی و تبیین الگوی موفق بهره برداری از ظرفیت های ورزشی محله محور جهت کاهش آسیب های اجتماعی در این شهرداری ها انجام شده است. رویکرد پژوهش ترکیبی (کیفی-کمی) است. در بخش کیفی، با استفاده از روش پیمایشی و مصاحبه عمیق با ۲۰ نفر از خبرگان شامل مدیران ورزش شهرداری های موفق، اساتید جامعه شناسی ورزشی و مسئولان کانون های جوانان، مولفه های کلیدی الگو شناسایی گردید. در بخش کمی، برای اعتبارسنجی مدل و آزمون فرضیات، پرسشنامه ای استاندارد بین ۱۵۰ نفر از شهروندان و مسئولان محلی در پنج شهرداری درجه ۷ تا ۹ (شامل نمونه هایی از شهرهای کوچک و متوسط) توزیع و تحلیل شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که الگوی پیشنهادی بر سه محور اصلی استوار است: «تبدیل فضاهای عمومی رها شده به زمین های ورزشی چندمنظوره»، «ایجاد باشگاه های محله ای با مدل مشارکتی» و «برنامه ریزی اجتماعی-ورزشی هدفمند». نتایج حاکی از آن است که اجرای این الگو رابطه مثبت و معناداری با کاهش رفتارهای پرخطر، افزایش سرمایه اجتماعی و کاهش هزینه های دولتی دارد. همچنین، تحلیل مقایسه ای نشان می دهد که شهرداری هایی که از مدل های مشارکتی با بخش خصوصی و خیرین بهره می برند، پایداری بیشتری در ارائه خدمات ورزشی داشته اند. چالش های اصلی شامل مقاومت فرهنگی، کمبود نیروی انسانی متخصص و نوسانات بودجه شناسایی شدند. این مقاله مدلی بومی و کم هزینه ارائه می دهد که می تواند توسط شهرداری های درجه ۷ تا ۹ برای تقویت تاب آوری اجتماعی و ارتقای سلامت عمومی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ورزش محله محور ، آسیب های اجتماعی ، شهرداری های کوچک ، مشارکت اجتماعی ، توسعه پایدار