بررسی راهکارهای توسعه متوازن شهری و حفظ هویت بومی در شهر کامو و چوگان

توسعه شهری در دهه های اخیر، به ویژه در شهرهای کوچک و میانی ایران، با چالش های جدی ناشی از نوسازی کالبدی بدون توجه به بافت فرهنگی و هویتی روبرو بوده است. شهر «کامو و چوگان» به عنوان نمونه ای از یک سکونتگاه شهری با ویژگی های جغرافیایی منحصر به فرد و میراث فرهنگی غنی، در آستانه تصمیم گیری های استراتژیک برای آینده خود قرار دارد. این پژوهش با هدف بررسی راهکارهای توسعه متوازن که همزمان به دنبال ارتقای زیرساخت های فیزیکی و حفظ هویت بومی ساکنان است، انجام شده است. مسئله اصلی این است که چگونه می توان در فرآیند نوسازی و مدرن سازی، از فرسایش هویت محلی جلوگیری کرد و انسجام اجتماعی را تقویت نمود. روش تحقیق در این مطالعه، ترکیبی (آمیخته) با رویکرد کیفی-کمی و تحلیل مقایسه ای است. داده های کیفی از طریق مصاحبه های عمیق با خبرگان شهرسازی، معماران و فعالان فرهنگی شهر کامو و چوگان و همچنین اسناد بالادستی جمع آوری شده اند. داده های کمی نیز از طریق پرسشنامه استاندارد رضایت سنجی شهروندان و تحلیل های آماری محیط های شهری در بازه زمانی پنج ساله اخذ گردیده است. در این پژوهش، سه فرضیه اصلی مطرح شد: اول، بین کیفیت طراحی فضاهای عمومی و انسجام اجتماعی رابطه معناداری وجود دارد. دوم، مشارکت شهروندان در فرآیند برنامه ریزی شهری، حس تعلق مکانی را افزایش می دهد. سوم، نادیده گرفتن المان های هویتی در پروژه های نوسازی، منجر به کاهش رضایت شغلی و اجتماعی شهروندان می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که رویکردهای تک بعدی توسعه کالبدی، علی رغم بهبود ظاهر شهر، منجر به گسست اجتماعی و احساس بیگانگی ساکنان با محیط زیست خود شده است. در مقابل، مدل پیشنهادی این پژوهش که بر پایه «توسعه ریشه دار» (Rooted Development) استوار است، نشان می دهد که تلفیق عناصر مدرن با معماری بومی، نه تنها هویت شهر را زنده نگه می دارد، بلکه پتانسیل گردشگری فرهنگی و رشد اقتصادی پایدار را نیز افزایش می دهد. این مقاله با ارائه ۴ جدول تحلیلی شامل مقایسه شاخص های توسعه، نتایج پرسشنامه ها، تحلیل SWOT و ماتریس اولویت بندی راهکارها، یک نقشه راه عملیاتی برای شهرداران و مدیران شهری ارائه می دهد. نتیجه نهایی حاکی از آن است که حفظ هویت بومی در شهر کامو و چوگان، یک انتخاب لوکس نیست، بلکه ضرورتی برای پایداری اجتماعی و اقتصادی است. پیشنهاد می شود شهرداری با تشکیل کارگروه های تخصصی بومی سازی، اولویت های توسعه را از «کالبدمحوری» به «انسان محوری و فرهنگ محوری» تغییر دهد.

کلیدواژه ها:

توسعه متوازن شهری ، هویت بومی ، شهر کامو و چوگان ، طراحی شهری ، انسجام اجتماعی