شناسایی چالش های صدور پروانه و نظارت بر ساخت وسازهای غیرمجاز در شهر ماهدشت و ارائه راهکارهای پیشگیرانه مبتنی بر ضوابط طرح تفصیلی

شهر ماهدشت به عنوان یکی از مناطق کلیدی در استان البرز، با رشد سریع جمعیت و توسعه فیزیکی نامنظم مواجه است که منجر به افزایش چشمگیر پدیده ساخت وسازهای غیرمجاز شده است. این پدیده نه تنها انضباط شهری را مختل می کند، بلکه با کاهش درآمدهای پایدار شهرداری و ایجاد خطرات ایمنی، توسعه پایدار را به خطر می اندازد. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی چالش های موجود در فرآیند صدور پروانه ساختمانی و نظارت بر ساخت وسازها در شهر ماهدشت و ارائه راهکارهای پیشگیرانه مبتنی بر ضوابط طرح تفصیلی است. این مطالعه با رویکردی ترکیبی (کیفی-کمی) و با استفاده از روش های توصیفی-تحلیلی انجام شده است. در بخش کیفی، با انجام مصاحبه های عمیق با کارشناسان امور ساختمان، اعضای شورای شهر و نمایندگان مردم، موانع اداری، قانونی و فرهنگی شناسایی شدند. در بخش کمی، با پیمایش میدانی از ۲۰۰ واحد ساختمانی در حال ساخت و بررسی پرونده های بایگانی شده، میزان تخلفات و دلایل آن ها کمی سازی گردید. یافته ها نشان می دهد که اصلی ترین چالش ها شامل پیچیدگی فرآیندهای اداری، ضعف در نظارت عالیه، عدم تطابق ضوابط طرح تفصیلی با نیازهای روز و کمبود بودجه نظارتی است. همچنین، تحلیل داده ها نشان داد که ۶۵ درصد تخلفات ساختمانی ناشی از نادیده گرفتن ضوابط ارتفاعی و تراکم است. بر این اساس، راهکارهایی نظیر الکترونیکی کردن فرآیند صدور پروانه، تقویت نظارت مکانیزه با استفاده از پهپاد و دوربین های مداربسته، و بازنگری پویای طرح تفصیلی پیشنهاد شده است. پیاده سازی این راهکارها می تواند منجر به کاهش ۳۰ درصدی ساخت وسازهای غیرمجاز و افزایش ۲۵ درصدی درآمدهای شهرداری در سال اول اجرا شود. این پژوهش نشان می دهد که گذار از «نظارت واکنشی» به «نظارت پیشگیرانه» با تکیه بر شفافیت و فناوری، کلید حل معضل ساخت وسازهای غیرمجاز در شهرهای در حال توسعه است.

کلیدواژه ها:

ساخت وساز غیرمجاز ، طرح تفصیلی ، نظارت عالیه ، صدور پروانه ، شهر ماهدشت.