ارزیابی و اولویت بندی بهسازی شبکه معابر شهر ماهدشت با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) جهت تخصیص بهینه بودجه های عمرانی

شهر ماهدشت به عنوان یکی از مناطق توسعه یافته در استان البرز، با چالش های متعددی در حوزه نگهداری و بهسازی شبکه معابر خود مواجه است. تخصیص منابع محدود عمرانی، همواره یکی از دغدغه های اصلی مدیران شهری بوده است. روش های سنتی و سلیقه ای در اولویت بندی پروژه های عمرانی، نه تنها منجر به اتلاف منابع می شود، بلکه رضایت شهروندان و کارایی زیرساخت ها را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. هدف از این پژوهش، ارائه یک مدل علمی و سیستماتیک برای اولویت بندی بهسازی معابر شهر ماهدشت با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) جهت تخصیص بهینه بودجه های عمرانی است. این مطالعه با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش های ترکیبی کیفی و کمی انجام شده است. ابتدا با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و میدانی، شاخص های موثر بر کیفیت معابر شامل وضعیت سطحه آسفالت، عرض استاندارد، ترافیک روزانه (AADT)، دسترسی به خدمات شهری و ایمنی ترافیکی استخراج گردید. سپس، با تشکیل پنل خبره متشکل از متخصصان عمران، حمل ونقل و مدیریت شهری، وزن دهی به شاخص ها و زیرشاخص ها با استفاده از مقایسات زوجی در نرم افزار Expert Choice انجام پذیرفت. نتایج نشان داد که شاخص «وضعیت فنی سطحه» با وزن ۰.۳۵ و شاخص «حجم ترافیک» با وزن ۰.۲۸ بیشترین تاثیر را در اولویت بندی دارند. بر اساس مدل پیشنهادی، ۵ کیلومتر از معابر اصلی شهر ماهدشت به عنوان اولویت های اول (High Priority) و ۸ کیلومتر به عنوان اولویت های دوم شناسایی شدند. پیاده سازی این مدل منجر به کاهش ۲۰ درصدی هزینه های نگهداری پیشگیرانه و افزایش ۱۵ درصدی رضایت مندی شهروندان در حوزه زیرساخت های شهری پیش بینی می شود. این پژوهش نشان می دهد که استفاده از مدل های تصمیم گیری چندمعیاره (MCDM) مانند AHP، ابزاری قدرتمند برای شفاف سازی فرآیند تخصیص بودجه و ارتقای عدالت فضایی در توسعه شهری است.

کلیدواژه ها:

اولویت بندی بهسازی معابر ، مدل AHP ، تخصیص بهینه بودجه ، شهر ماهدشت ، مدیریت زیرساخت های شهری.