الگوی حسابداری تعهدی در واحدهای تولیدی شهرداری ها؛ راهکاری برای شفافیت مالی و گزارش دهی دقیق به شورا و سازمان های نظارتی

نظام های مالی و حسابداری در نهادهای دولتی و عمومی، از جمله شهرداری ها، به طور سنتی بر پایه نظام تنخواه گردان یا تعهدی محدود استوار بوده اند. این نظام ها اگرچه در مدیریت نقدینگی روزمره کارآمد هستند، اما در ارائه تصویر واقعی از وضعیت مالی، تعهدات پنهان، استهلاک دارایی ها و بهای تمام شده خدمات و تولیدات، دچار نقص های اساسی می باشند. با توجه به گسترش فعالیت های تولیدی و خدماتی در شهرداری ها، به ویژه در سازمان عمران شهرداری اصفهان که یکی از بزرگترین نهادهای تولیدی در سطح کشور محسوب می شود، نیاز به بازنگری در اصول حسابداری حساسیت بیشتری یافته است. این پژوهش با هدف طراحی و تبیین الگوی حسابداری تعهدی در واحدهای تولیدی شهرداری ها جهت ارتقای شفافیت مالی و گزارش دهی دقیق به شورای اسلامی شهر و سازمان های نظارتی (مانند دیوان محاسبات و بازرسی کل) انجام شده است. روش تحقیق به صورت ترکیبی (کیفی-کمی) و با رویکرد مقایسه ای انجام پذیرفته است. در بخش کیفی، با استفاده از مصاحبه با خبرگان حسابداری دولتی و تحلیل اسناد بالادستی، ابعاد کلیدی گذار به تعهدی شناسایی شد. در بخش کمی، با توزیع پرسشنامه استاندارد بین ۱۵۰ نفر از کارشناسان مالی و مدیران واحدهای تولیدی شهرداری اصفهان، روایی و پایایی مدل پیشنهادی آزمون گردید. یافته ها نشان می دهد که پیاده سازی حسابداری تعهدی نه تنها منجر به شفافیت کامل در جریان های نقدی و تعهدات می شود، بلکه با ثبت دقیق دارایی های ثابت و استهلاک، منجر به کاهش هدررفت منابع و بهینه سازی بودجه ریزی عملیاتی می گردد. همچنین، گزارش های مالی تولیدی بر مبنای تعهدی، قابلیت مقایسه پذیری با استانداردهای بین المللی حسابداری بخش عمومی (IPSAS) را فراهم آورده و اعتماد ذی نفعان خارجی را جلب می کند. نتایج حاکی از آن است که چالش های اصلی شامل مقاومت سازمانی، نیاز به آموزش نیروی انسانی و سیستم های اطلاعاتی یکپارچه است. این پژوهش مدلی بومی سازی شده برای شهرداری های ایران ارائه می دهد که می تواند مبنایی برای سیاست گذاری های کلان مالی در بخش محلی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حسابداری تعهدی ، شهرداری ها ، شفافیت مالی ، سازمان عمران ، گزارش دهی ، حسابداری دولتی.