ارزیابی اثرات کالبدی و زیست محیطی افزایش تراکم ساختمانی (بلندمرتبه سازی) بر سرانه خدمات و کیفیت زیست شهری؛ موردپژوهی: فاز۶ شهر اندیشه

افزایش تراکم ساختمانی و گرایش به توسعه عمودی به عنوان یکی از راهبردهای اصلی مدیریت رشد شهری در دهه های اخیر مطرح شده است. با وجود تاکید رویکرد «شهر فشرده» بر بهره وری زمین و کاهش گسترش افقی شهرها، پیامدهای کالبدی و زیست محیطی این نوع توسعه، به ویژه در پهنه های جدید شهری، همچنان محل بحث است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرات کالبدی و زیست محیطی افزایش تراکم ساختمانی (بلندمرتبه سازی) بر سرانه خدمات و کیفیت زیست شهری در فاز ۶ شهر اندیشه انجام شده است. این محدوده در مرحله اجرای طرح تفصیلی و صدور پروانه های ساختمانی قرار دارد؛ ازاین رو پژوهش حاضر با رویکردی پیش بینانه و تحلیلی به بررسی پیامدهای بالقوه توسعه متراکم پرداخته است.روش تحقیق کمی–تحلیلی بوده و مبتنی بر تحلیل اسناد طرح تفصیلی، بررسی شاخص های کالبدی نظیر نسبت سطح زیربنا به زمین (FAR)، تعداد طبقات و سطح اشغال، و ارزیابی ظرفیت خدمات شهری پیش بینی شده در طرح است. همچنین با بهره گیری از چارچوب نظری شهر فشرده و پایداری شهری، پیامدهای احتمالی توسعه عمودی بر شاخص های زیست محیطی نظیر نفوذپذیری زمین، فضاهای باز شهری و شرایط خرداقلیمی تحلیل شده است.یافته های پژوهش نشان می دهد که الگوی توسعه پیشنهادی در فاز ۶ مبتنی بر افزایش بهره وری زمین و تمرکز جمعیت از طریق بلندمرتبه سازی است. با این حال، تحقق مزایای این الگو به میزان هماهنگی میان تراکم ساختمانی و ظرفیت خدمات شهری وابسته است. در صورت عدم تامین همزمان زیرساخت ها و کاربری های خدماتی، احتمال کاهش سرانه خدمات و افت کیفیت زیست شهری وجود خواهد داشت. از سوی دیگر، توجه به ملاحظات اقلیمی و طراحی شهری انسان محور می تواند از بروز پیامدهای منفی زیست محیطی جلوگیری کند.در مجموع، نتایج پژوهش نشان می دهد که فاز ۶ شهر اندیشه به دلیل قرار داشتن در مرحله آغازین توسعه، فرصتی مناسب برای استقرار الگوی توسعه متراکم مبتنی بر اصول پایداری شهری فراهم کرده است؛ مشروط بر آنکه فرآیند افزایش تراکم ساختمانی با برنامه ریزی مرحله ای خدمات شهری و رعایت ضوابط طراحی اقلیمی همراه باشد

کلیدواژه ها:

تراکم ساختمانی ، بلندمرتبه سازی ، نسبت سطح زیربنا به زمین (FAR) ، شهر فشرده ، پایداری شهری ، توسعه عمودی ، فاز ۶ شهر اندیشه