نقش معلم در تقویت روحیه امیدواری به آینده در دانش آموزان

امید به آینده یکی از مولفه های اساسی سلامت روان، انگیزش تحصیلی و تاب آوری دانش آموزان در مواجهه با چالش های فردی و اجتماعی به شمار می رود. در میان عوامل متعدد موثر بر شکل گیری و پرورش این روحیه، نقش معلم از جایگاهی بی بدیل برخوردار است. مقاله حاضر با مرور نظام مند پژوهش های انجام شده در حوزه روان شناسی مثبت گرا و تعلیم و تربیت، به تبیین ابعاد گوناگون نقش معلم در تقویت روحیه امیدواری به آینده در دانش آموزان می پردازد. چارچوب نظری این مقاله بر نظریه امید اسنایدر (Snyder, ۱۹۹۱) استوار است که امید را به عنوان فرایندی هدف محور شامل دو مولفه عاملیت (agency) و مسیرسازی (pathways) تعریف می کند. یافته ها نشان می دهد که معلمان از طریق ایجاد روابط حمایت گرانه، الگوسازی رفتاری، طراحی تجارب یادگیری موفق، آموزش مهارت های هدف گذاری و مسیرسازی، ایجاد فضای کلاسی امن و پذیرنده، و تقویت باور دانش آموزان به توانایی های خود، می توانند به طور معناداری بر سطح امید دانش آموزان تاثیر بگذارند. همچنین، پژوهش ها حاکی از آن است که امید دانش آموزان به طور مثبت با پیشرفت تحصیلی، درگیری شناختی و احساس تعلق به مدرسه مرتبط است (Bryce et al., ۲۰۲۲). در نهایت، مقاله به چالش های فراروی معلمان در این مسیر از جمله فرسودگی شغلی و کمبود آموزش های لازم اشاره می کند و راهکارهایی برای توانمندسازی معلمان در پرورش امید دانش آموزان ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

امید ، نقش معلم ، نظریه امید اسنایدر ، عاملیت ، مسیرسازی ، انگیزش تحصیلی ، تاب آوری