چالش های همسوسازی آموزش عالی با تقاضای بازار کار برای نسل زد

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت بندی چالش های همسوسازی آموزش عالی با تقاضای بازار کار برای نسل زد و ارائه راهکارهای عملی برای کاهش شکاف میان دانشگاه و صنعت انجام شد. روش پژوهش از نوع ترکیبی با طرح متوالی اکتشافی بود که در بخش کیفی با استفاده از تحلیل تماتیک و مصاحبه با ۳۰ نفر از متخصصان حوزه آموزش عالی، کارآفرینان، مدیران منابع انسانی و دانشجویان نسل زد، چالش های همسوسازی استخراج گردید و در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس یافته های کیفی طراحی و توسط ۴۲۰ نفر از دانشجویان، اساتید و کارفرمایان تکمیل شد. ابزارهای بخش کیفی شامل راهنمای مصاحبه نیمه ساختاریافته و چک لیست تحلیل محتوا و در بخش کمی شامل پرسشنامه محقق ساخته با ۵۰ گویه و یازده مولفه بود که روایی و پایایی آن تایید شد. داده های کیفی با روش تحلیل تماتیک و داده های کمی با آزمون های تحلیل عاملی تاییدی، آزمون تی تک نمونه ای و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزارهای تخصصی تحلیل شدند. یافته های بخش کیفی به استخراج ۱۱ مولفه اصلی چالش های همسوسازی آموزش عالی با بازار کار برای نسل زد منجر شد که شامل شکاف مهارتی، کندی به روزرسانی برنامه های درسی، عدم تطابق محتوای آموزشی با نیازهای صنعت، کمبود آموزش های عملی و کارآموزی، ضعف ارتباط دانشگاه و صنعت، نبود مهارت های نرم در دانش آموختگان، تغییرات سریع فناوری، انتظارات جدید نسل زد از محیط کار، کمبود اساتید با تجربه صنعتی، نبود نظام سنجش صلاحیت های حرفه ای و ناکارآمدی نظام مشاوره شغلی بود. در بخش کمی، نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که مدل یازده عاملی از برازش مطلوبی برخوردار است. همچنین، نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که تمامی مولفه ها به طور معناداری بالاتر از سطح متوسط ارزیابی شده اند و بالاترین میانگین مربوط به شکاف مهارتی و کندی به روزرسانی برنامه های درسی و کمترین مربوط به کمبود اساتید با تجربه صنعتی و نبود نظام سنجش صلاحیت های حرفه ای بود. نتایج مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که شکاف مهارتی و تغییرات سریع فناوری بیشترین تاثیر را بر ناهماهنگی آموزش عالی و بازار کار دارند. بر اساس یافته ها، نسل زد با ویژگی های منحصربه فرد خود شامل مهارت های دیجیتال بالا، انتظارات متفاوت از محیط کار، تمایل به کارآفرینی و نیاز به یادگیری مستمر، چالش های جدیدی را برای نظام آموزش عالی ایجاد کرده است و برای همسوسازی آموزش عالی با نیازهای این نسل، نیاز به تحول اساسی در برنامه های درسی، روش های تدریس، ارتباط با صنعت، ارزیابی مهارت ها و مشاوره شغلی وجود دارد و این رویکرد، می تواند به کاهش شکاف میان دانشگاه و بازار کار، افزایش اشتغال پذیری دانش آموختگان و پاسخگویی به نیازهای اقتصاد دانش بنیان کمک کند.

کلیدواژه ها:

آموزش عالی ، بازار کار ، نسل زد ، شکاف مهارتی ، اشتغال پذیری ، همسوسازی ، برنامه درسی