بررسی نقش آموزش مبتنی بر شفقت به خود بر کاهش اضطراب امتحان، نشخوار فکری و ارتقای بهزیستی روان شناختی دانش آموزان

در نظام های آموزشی معاصر، فشار ناشی از ارزشیابی های تحصیلی و انتظارات عملکردی، سلامت روان دانش آموزان را با چالش های جدی مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل اثربخشی «آموزش مبتنی بر شفقت به خود» (Self-Compassion Based Training) به عنوان یک مداخله روان شناختی نوین برای بهبود مولفه های سلامت روان در محیط مدرسه انجام شده است.در بخش مقدمه و بیان مسئله، به این نکته پرداخته شده است که چگونه اضطراب امتحان، در کنار پدیده شناختی نشخوار فکری، مانع از بروز پتانسیل های واقعی دانش آموزان می شود. هدف اصلی این پژوهش، تعیین میزان تاثیرگذاری این رویکرد بر کاهش نشانه های اضطراب تحصیلی، مهار نشخوار فکری منفی و در نهایت، تقویت بهزیستی روان شناختی (Psychological Well-being) دانش آموزان است.روش شناسی این مطالعه مبتنی بر رویکرد نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل است. جامعه آماری شامل دانش آموزان مقطع متوسطه دوم بود که پس از غربالگری اولیه، نمونه ای به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب و به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. مداخلات آموزشی شامل ۸ جلسه گروهی متمرکز بر تکنیک های شفقت ورزی، آگاهی از رنج مشترک انسانی و ذهن آگاهی در برابر هیجانات ناخوشایند بود. ابزارهای سنجش شامل پرسش نامه های استاندارد اضطراب امتحان (ساراسون)، مقیاس نشخوار فکری (نولن-هوکسما) و مقیاس بهزیستی روان شناختی (ریف) بودند.یافته های پژوهش نشان داد که تفاوت معناداری بین میانگین نمرات گروه های آزمایش و کنترل در مرحله پس آزمون وجود دارد (p<۰/۰۰۱). نتایج حاکی از آن است که آموزش شفقت به خود، نه تنها منجر به کاهش مولفه های شناختی و فیزیولوژیک اضطراب امتحان می گردد، بلکه با تعدیل فرایندهای تفکر نشخواری، ظرفیت دانش آموزان را برای تنظیم هیجانی و ارتقای بهزیستی روان شناختی افزایش می دهد.در نتیجه گیری نهایی، این پژوهش تاکید می کند که ادغام آموزش های مبتنی بر شفقت در برنامه های مشاوره و سلامت روان مدارس، راهکاری اثربخش برای توانمندسازی دانش آموزان در برابر فشارهای تحصیلی است. این یافته ها ضمن تبیین اهمیت خودشفقت ورزی در کاهش آسیب های روانی، پیشنهادهای کاربردی برای مشاوران تربیتی جهت تدوین پروتکل های مداخلاتی در محیط های آموزشی ارائه می دهد.