الگوهای سیاست جنایی در مواجهه با توسعه نیافتگی و بازتاب آن بر ایران با تاکید بر سیاست گذاری جنایی

این مقاله به بررسی رابطه میان سیاست جنایی، الگوهای آن و پدیده توسعه نیافتگی با تاکید بر سیاست گذاری جنایی در ایران می پردازد. مسئله اصلی پژوهش این است که توسعه نیافتگی چگونه بر شکل گیری، جهت گیری و کارکرد سیاست های جنایی اثر می گذارد و این تاثیرات چه پیامدهایی برای نظام عدالت کیفری ایران به همراه دارد. رویکرد نظری مقاله مبتنی بر تحلیل پیوند میان ساختارهای توسعه اجتماعی و انتخاب الگوهای سیاست جنایی است؛ به گونه ای که سیاست جنایی به عنوان بازتابی از ظرفیت نهادی و سطح توسعه یافتگی هر جامعه مورد توجه قرار می گیرد.روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی است. در این چارچوب، با تکیه بر ادبیات نظری سیاست جنایی و نظریه های مرتبط با توسعه نیافتگی و جرم، تلاش شده است تا الگوهای غالب سیاست جنایی در ایران با تجربه کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه مقایسه شود. یافته ها نشان می دهد که سیاست جنایی ایران در وضعیت ترکیبی و در حال گذار قرار دارد، اما همچنان گرایش غالب آن به سمت رویکردهای واکنشی و کیفری است. در مقابل، در کشورهای توسعه یافته، سیاست های پیشگیرانه، ترمیمی و اجتماعی نقش محوری تری دارند.نتایج همچنین بیانگر آن است که توسعه نیافتگی از طریق محدودیت نهادی، نابرابری های اجتماعی و ضعف سیاست های رفاهی، موجب تقویت رویکردهای کیفری و کاهش کارآمدی سیاست های پیشگیرانه می شود. این وضعیت در نهایت به افزایش فشار بر نظام عدالت کیفری، تورم کیفری و کاهش اثربخشی سیاست های کنترل جرم منجر می گردد.پژوهش حاضر نتیجه می گیرد که بهبود سیاست جنایی در ایران مستلزم بازنگری در پیوند میان سیاست های کیفری و سیاست های توسعه ای است و بدون توجه به ساختارهای کلان توسعه، کارآمدی پایدار در حوزه کنترل جرم قابل تحقق نخواهد بود.

کلیدواژه ها:

سیاست جنایی ، توسعه نیافتگی ، جرم ، عدالت کیفری ، ایران