طراحی و اعتبارسنجی الگوی رهبری آموزشی مدیران مدارس ابتدایی با تاکید بر بهبود کیفیت تدریس معلمان، ارتقای یادگیری دانش آموزان و توسعه فرهنگ مشارکتی در مدرسه

رهبری آموزشی به عنوان یکی از کلیدی ترین عناصر تحول سازمانی در مدارس، نقشی تعیین کننده در هدایت فرایندهای یاددهی-یادگیری ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی رهبری آموزشی مدیران مدارس ابتدایی با تاکید بر بهبود کیفیت تدریس معلمان، ارتقای یادگیری دانش آموزان و توسعه فرهنگ مشارکتی در مدرسه انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش اجرا، آمیخته اکتشافی (کیفی-کمی) است. در بخش کیفی، با استفاده از روش نظریه پردازی داده بنیاد (گراندد تئوری)، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از متخصصان مدیریت آموزشی، استادان دانشگاه و مدیران باسابقه و موفق مدارس ابتدایی که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده بودند، تا حد اشباع نظری انجام گرفت. داده های کیفی طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند که حاصل آن شناسایی ابعاد، مولفه ها و شاخص های الگوی رهبری آموزشی بود. در بخش کمی، جهت اعتبارسنجی الگوی طراحی شده، پرسشنامه ای محقق ساخته بر اساس شاخص های استخراج شده تدوین و میان ۳۲۰ نفر از معلمان و مدیران مدارس ابتدایی که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شده بودند، توزیع گردید. داده های بخش کمی با استفاده از روش مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) و نرم افزار SmartPLS تحلیل شد. یافته های بخش کیفی نشان داد که الگوی رهبری آموزشی شامل ۵ بعد اصلی (توسعه حرفه ای معلمان، ساختاردهی به یادگیری دانش آموزان، جو تعاملی و مشارکت جو، مدیریت منابع یادگیری، و چشم اندازسازی مشترک)، ۱۲ مولفه و ۴۸ شاخص است. نتایج بخش کمی نیز حاکی از آن بود که تمامی بار عاملی سنجه ها و شاخص های برازش مدل (مانند GOF، SRMR و NFI) در سطح مطلوب و معناداری قرار دارند و الگو از اعتبار سازه و روایی همگرا و واگرای مناسبی برخوردار است. بر اساس نتایج این پژوهش، استقرار الگوی رهبری آموزشی می تواند از طریق توانمندسازی معلمان و تقویت بسترهای مشارکتی، به بهبود ملموس عملکرد تحصیلی دانش آموزان منجر شود.

کلیدواژه ها:

رهبری آموزشی ، کیفیت تدریس معلمان ، یادگیری دانش آموزان ، فرهنگ مشارکتی ، اعتبارسنجی الگو