تحلیل نقش آموزشی معلم در روش تدریس کاوش مفهوم

روش تدریس کاوش مفهوم، یکی از موثرترین روشها برای پرورش مفاهیم در ساختار شناختی شاگردان است. پرسش پژوهش این است که براساس مبانی نظری روش تدریس کاوش مفهوم، در تحلیل نقش آموزشی معلم، چه نکات اساسیای را میتوان استخراج نمود و چگونه می توان نقش آموزشی معلم را براساس این مبانی، تبیین و بهبود بخشید. بدین منظور ابتدا مهمترین مفروضات نظری مربوط به روش تدریس کاوش مفهوم مورد بررسی قرار گرفت و در قسمت بعدی، ابعاد اساسی نقش معلم، به صورت تحلیلی، واکاوی شد. پژوهش در پارادایم کیفی قرار دارد. برای جمعآوری دادهها، از روش اسنادی، و به منظور تجزیه و تحلیل دادهها، از رویکرد توصیفی تفسیری بهرهگیری شده است. تحلیلهای مربوط به پژوهش نشان می دهد که نقش معلم در فرایند کاوش مفاهیم را می توان در قالب یک الگوی سه وجهی تبیین کرد: طراح شناختی، تسهیل گر فرایند، و بازتاب دهندهی فراشناختی. این سه وجه به ترتیب به مراحل پیش از تدریس، حین تدریس، و پس از شکل گیری مفهوم مربوط می شوند. روش تدریس کاوش مفهوم، برخلاف روش های سنتی که معلم را صرفا انتقال دهندهی اطلاعات تعریف می کنند، نقشی چندلایه و فعال برای معلم قائل است. در مرحلهی نخست، معلم باید مفهوم مورد نظر را به مولفه های سازنده تجزیه کرده و توالی منطقی مثال ها را از واضح ترین به مبهم ترین نمونه ها طراحی کند. در مرحلهی دوم، معلم با ارائهی زوج مثال های برچسب خورده و خودداری از تایید زودهنگام فرضیه ها، فضای کاوش استقرایی را برای دانش آموزان حفظ می کند. در مرحلهی سوم، معلم با معطوف کردن توجه دانش آموزان به فرایندهای ذهنی و راهبردهای تفکر آنان، زمینهی توسعهی دانش فراشناختی را فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

نقش آموزشی ، روش تدریس ، کاوش مفهوم ، معلم ، شاگرد.