زمینه سازی خانواده در نظام تربیتی دانش آموزان برای مواجهه با آسیب های فرهنگی

خانواده به عنوان بنیادی ترین نهاد تربیتی، نقش تعیین کننده ای در شکل دهی به هویت دینی، فرهنگی و اجتماعی انسان دارد. در عصر جهانی شدن و تحولات فرهنگی، کارکردهای تربیتی خانواده با چالش هایی نظیر بحران هویت، فردگرایی افراطی، تضعیف معنویت و نفوذ الگوهای فرهنگی بیگانه مواجه شده است. ازاین رو، بازخوانی منابع اصیل اسلامی به ویژه به عنوان یکی از غنی ترین متون تربیتی، ضرورتی راهبردی برای تقویت نهاد خانواده به شمار می رود. هدف پژوهش حاضر، تبیین کارکردهای خانواده در نظام تربیتی نهج البلاغه و ارائه مدل کاربردی برای مواجهه با آسیب های فرهنگی معاصر است.روش پژوهش، توصیفی تحلیلی با رویکرد استنباط مفهومی از خطبه ها، نامه ها و حکمت های این اثر و بهره گیری از منابع معتبر تربیت اسلامی و نظریه های معاصر خانواده است. یافته ها نشان داد که کارکردهای خانواده در اندیشه های تربیتی در پنج بعد اعتقادی، اخلاقی، عقلانی، هویتی و اجتماعی قابل طبقه بندی است. بر اساس این یافته ها، مدل «خانواده تعالی محور علوی» طراحی شد که بر سه رکن ایمان محوری، عدالت محوری و مسئولیت پذیری اجتماعی استوار است.نتایج پژوهش بیانگر آن است که این مدل با تقویت هویت فرهنگی، افزایش تاب آوری اجتماعی، ارتقای سلامت روان و تحکیم روابط خانوادگی، می تواند چارچوبی بومی و کارآمد برای پیشگیری و کاهش آسیب های فرهنگی فراهم آورد. همچنین، الگوی پیشنهادی دارای ظرفیت های سیاستی و تمدنی گسترده ای است و می تواند در برنامه ریزی فرهنگی، نظام آموزش و پرورش، مشاوره خانواده و سیاست گذاری اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

خانواده ، تربیت اسلامی ، نهج البلاغه ، آسیب فرهنگی ، هویت فرهنگی ، مدل تربیتی