رفتارهای خودشکن در زنان شاغل: آیا معنویت می تواند اثر افکار منفی را خنثی کند؟

رفتارهای خودشکن از جمله اهمال کاری، خودناتوان سازی و تصمیم گیری تکانشی، از چالش های مهم سلامت روان زنان شاغل هستند که تحت تاثیر عوامل شناختی، هیجانی و معنوی قرار می گیرند. پژوهش حاضر با هدف پاسخ به این سوال اساسی طراحی شد که آیا معنویت می تواند اثر افکار منفی را بر رفتارهای خودشکن در زنان کارمند خنثی کند؟، روش این پژوهش توصیفی-همبستگی با مشارکت ۱۵۰ زن کارمند شاغل در سازمان های دولتی شهر کرج در سال ۱۴۰۳-۱۴۰۴ انجام شد که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. شرکت کنندگان پرسشنامه های رفتارهای خودشکن (لی و همکاران، ۱۹۹۹)، تنظیم شناختی هیجان (گارنفسکی و کرایج، ۲۰۰۶)، افکار ناکارآمد (دی الکساندرو و بورتون، ۲۰۰۶) و معنویت (هال و ادواردز، ۱۹۸۶) را تکمیل کردند. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و تحلیل رگرسیون سلسله مراتبی برای آزمون اثر تعدیل گری تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بین افکار ناکارآمد و رفتارهای خودشکن همبستگی مثبت معنادار (۳۹/۰ = r، ۰۱/۰ > p) و بین تنظیم شناختی هیجان (۴۷/۰- = r، ۰۱/۰ > p) و معنویت (۴۲/۰- = r، ۰۱/۰ > p) با رفتارهای خودشکن همبستگی منفی معنادار وجود دارد. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که متغیرهای پژوهش در مجموع ۴۸ درصد از واریانس رفتارهای خودشکن را تبیین می کنند (۴۸/۰ = R²، ۰۰۱/۰ > p). افکار ناکارآمد با ضریب بتای ۳۹/۰ (۰۰۱/۰ > p) قوی ترین پیش بین و پس از آن به ترتیب تنظیم شناختی هیجان با ضریب بتای ۳۶/۰- (۰۰۱/۰ > p) و معنویت با ضریب بتای ۲۸/۰- (۰۰۱/۰ > p) قرار داشتند. مهم تر آنکه، تحلیل تعدیل گری نشان داد معنویت رابطه بین افکار ناکارآمد و رفتارهای خودشکن را به طور معناداری تعدیل می کند (۲۲/۰- = β، ۰۵/۰ > p، ۰۵/۰ = ΔR²). تحلیل شیب های ساده آشکار ساخت که در سطوح بالای معنویت، شدت رابطه بین افکار ناکارآمد و رفتارهای خودشکن به طور چشمگیری کاهش می یابد (از ۴۸/۰ = β به ۲۴/۰ = β). نتیجه گیری: یافته ها تایید می کنند که معنویت می تواند به عنوان یک «سپر شناختی» عمل کرده و اثرات مخرب افکار ناکارآمد را بر رفتارهای خودشکن تعدیل نماید. این یافته از طریق سه مکانیسم بازتفسیر وجودی، تعدیل سوگیری شناختی و تقویت منابع مقابله ای قابل تبیین است. بر این اساس، طراحی مداخلات یکپارچه شناختی-هیجانی-معنوی در محیط های کاری، با اولویت بازسازی شناختی و تقویت منابع معنوی، می تواند گامی موثر در جهت کاهش رفتارهای خودشکن و ارتقای سلامت روان زنان شاغل باشد.

کلیدواژه ها:

رفتارهای خودشکن ، افکار ناکارآمد ، تنظیم شناختی هیجان ، معنویت ، زنان شاغل