بررسی رابطه بهزیستی روان شناختی معلمان و عملکرد تحصیلی دانش آموزان: نقش میانجی جو عاطفی کلاس و فرسودگی ناشی از شفقت

در ادبیات یاددهی–یادگیری، کیفیت تجربه حرفه ای معلم تنها به مهارت های آموزشی محدود نیست، بلکه به «بهزیستی روان شناختی» او نیز گره خورده است؛ سازه ای که ابعاد معنا، خودکارآمدی، رشد فردی، روابط مثبت و پذیرش خود را دربر می گیرد. از سوی دیگر، عملکرد تحصیلی دانش آموزان صرفا محصول توانایی شناختی نیست و تحت تاثیر کیفیت تعاملات، امنیت هیجانی و فضای عاطفی کلاس قرار دارد. کلاس هایی که در آن ها حمایت عاطفی، احترام، عدالت ادراک شده و ارتباط گرم معلم–دانش آموز برقرار است، به شکل معناداری زمینه مشارکت، پشتکار و یادگیری عمیق را تقویت می کنند.با این حال، بسیاری از معلمان در مواجهه مستمر با نیازهای هیجانی دانش آموزان، مشکلات خانوادگی، تعارضات رفتاری و فشارهای مدرسه ای، در معرض «فرسودگی ناشی از شفقت» قرار می گیرند؛ نوعی خستگی عاطفی و کاهش ظرفیت همدلی که می تواند کیفیت حضور حرفه ای معلم را فرسایش دهد. در چنین شرایطی، حتی معلمان با انگیزش بالا ممکن است به تدریج دچار کناره گیری هیجانی، کاهش حساسیت به نیازهای دانش آموزان و افت کیفیت تعامل شوند؛ فرآیندی که به طور غیرمستقیم می تواند عملکرد تحصیلی را نیز متاثر کند.از منظر مدل های اجتماعی–هیجانی، انتظار می رود بهزیستی روان شناختی معلمان از دو مسیر اصلی بر دستاورد تحصیلی اثر بگذارد: (الف) از طریق شکل دهی و تثبیت «جو عاطفی کلاس» به عنوان محیط یادگیری حمایتگر، و (ب) از طریق کاهش/پیشگیری از «فرسودگی ناشی از شفقت» که نقش تضعیف کننده در کیفیت تعاملات آموزشی دارد. بنابراین، تبیین هم زمان این دو میانجی می تواند تصویر دقیق تری از سازوکار اثرگذاری بهزیستی معلم بر نتایج تحصیلی ارائه دهد و برای سیاست های سلامت شغلی معلمان و بهبود کیفیت آموزشی پیامدهای عملی داشته باشد.هدف این پژوهش بررسی رابطه بهزیستی روان شناختی معلمان با عملکرد تحصیلی دانش آموزان با تاکید بر نقش میانجی جو عاطفی کلاس و فرسودگی ناشی از شفقت است.تفسیر نتایج نشان می دهد بهزیستی روان شناختی معلمان نه تنها یک شاخص سلامت فردی، بلکه یک متغیر کلیدی کیفیت آموزشی است. معلمانی که از منابع روان شناختی بالاتر برخوردارند، احتمالا تنظیم هیجان موثرتری دارند، ارتباط حمایتی تری برقرار می کنند و در مواجهه با فشارهای عاطفی کلاس کمتر دچار فرسودگی ناشی از شفقت می شوند. این وضعیت به ایجاد جو عاطفی مثبت (امنیت روانی، احترام، حمایت و تعامل سازنده) می انجامد و در نهایت مسیرهای انگیزشی و شناختی دانش آموزان برای یادگیری را تقویت می کند.به صورت کاربردی، نتایج پیشنهاد می کند برنامه های ارتقای بهزیستی معلمان (مانند آموزش مهارت های تنظیم هیجان، خودمراقبتی حرفه ای، تاب آوری، حمایت سازمانی و سوپرویژن) می تواند به طور غیرمستقیم باعث بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان شود. همچنین توجه به فرسودگی ناشی از شفقت به عنوان یک ریسک پنهان در حرفه معلمی ضروری است؛ زیرا بدون مداخله، به کاهش کیفیت