ارزش گذاری دارایی های شهری با رویکرد حسابداری مالی

دارایی های شهری، شامل زمین ها، ساختمان ها، زیرساخت های عمرانی، فضاهای سبز و دارایی های نامشهود، بخش عظیمی از ثروت عمومی را تشکیل می دهند و ارزش گذاری دقیق آن ها برای گزارشگری مالی، تصمیم گیری مدیریتی و پاسخگویی عمومی ضروری است. با این حال، شهرداری های ایران با چالش هایی چون فقدان ثبت نظام مند دارایی ها، غلبه بهای تمام شده تاریخی و نبود رهنمودهای شفاف برای ارزش گذاری منصفانه مواجه اند. این پژوهش با هدف طراحی چارچوبی جامع برای ارزش گذاری دارایی های شهری با رویکرد حسابداری مالی و شناسایی الزامات و چالش های آن در بستر ایران انجام شد. رویکرد پژوهش، آمیخته اکتشافی و مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات و روش دلفی بود. در فاز نخست، با تحلیل ۵۸ مقاله منتشرشده در بازه ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴، ابعاد و مولفه های ارزش گذاری دارایی های بخش عمومی استخراج گردید. در فاز دوم، با استفاده از روش دلفی در سه دور و با مشارکت ۱۸ نفر از خبرگان حوزه های حسابرسی، حسابداری بخش عمومی و مدیریت شهری، این مولفه ها اعتبارسنجی و اولویت بندی شدند. یافته ها نشان داد که چارچوب ارزش گذاری دارایی های شهری باید شامل پنج بعد اصلی «شناسایی و طبقه بندی دارایی ها»، «انتخاب مبنای اندازه گیری»، «گردآوری داده های قابل اتکا»، «افشای اطلاعات» و «حکمرانی و کنترل داخلی» باشد. مهم ترین چالش ها به ترتیب «فقدان بازار فعال برای بسیاری از دارایی های تخصصی»، «نبود پایگاه داده جامع و به روز»، «کمبود نیروی متخصص ارزش گذاری» و «مقاومت نهادی در برابر شفافیت» شناسایی شدند. چارچوب نهایی پیشنهادی، یک فرایند گام به گام از شناسایی اولیه دارایی تا افشای ارزش منصفانه در صورت های مالی را با بهره گیری از رویکرد ترکیبی «بهای جایگزینی مستهلک» برای زیرساخت ها و «ارزش بازار» برای زمین ها و ساختمان های مازاد ترسیم می کند.

کلیدواژه ها:

ارزش گذاری دارایی های شهری ، حسابداری مالی ، بخش عمومی ، شهرداری ها ، استانداردهای IPSAS