روابط کوبا و اتحاد جماهیر شوروی در دوران کاسترو

روابط میان جمهوری کوبا و اتحاد جماهیر شوروی یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین مناسبات سیاسی، اقتصادی، نظامی و ایدئولوژیک در دوران جنگ سرد به شمار می آید. پیروزی انقلاب کوبا در سال ۱۹۵۹ میلادی، نه تنها موجب تغییر ساختار سیاسی و اقتصادی این کشور شد، بلکه جایگاه کوبا را در معادلات بین المللی نیز دگرگون ساخت. در شرایطی که ایالات متحده آمریکا با اتخاذ سیاست های تقابلی، تحریم اقتصادی و تلاش برای براندازی حکومت جدید کوبا، فشارهای گسترده ای را بر هاوانا اعمال می کرد، اتحاد جماهیر شوروی به مهم ترین شریک راهبردی کوبا تبدیل شد. این همکاری در حوزه های گوناگون از جمله تجارت، کمک های اقتصادی، انتقال فناوری، آموزش، همکاری های اطلاعاتی و نظامی گسترش یافت و نقش مهمی در تثبیت حکومت فیدل کاسترو ایفا کرد. در مقابل، اتحاد جماهیر شوروی نیز با بهره گیری از موقعیت ژئوپلیتیکی کوبا، توانست نفوذ خود را در نیمکره غربی افزایش دهد و موازنه ای در برابر سیاست های ایالات متحده ایجاد کند. با وجود دستاوردهای متعدد این همکاری، وابستگی شدید اقتصاد کوبا به کمک های شوروی، آسیب پذیری این کشور را افزایش داد و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، اقتصاد کوبا با بحران عمیقی روبه رو شد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه منابع معتبر تاریخی، ابعاد مختلف این روابط را بررسی کرده و پیامدهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی آن را تحلیل می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که روابط دو کشور اگرچه در بسیاری از زمینه ها موجب تقویت موقعیت بین المللی کوبا شد، اما وابستگی ساختاری ایجادشده، آثار بلندمدتی بر توسعه اقتصادی و سیاست خارجی این کشور بر جای گذاشت (Pérez-Stable, ۲۰۱۲؛ Gleijeses, ۲۰۰۲).

کلیدواژه ها:

کوبا ، اتحاد جماهیر شوروی ، فیدل کاسترو ، جنگ سرد ، روابط بین الملل ، انقلاب کوبا ، همکاری اقتصادی ، بحران موشکی کوبا.