تحلیل موانع شناختی و راهبردی دانش آموزان در حل مسئله های ریاضی در دوره ابتدایی

چکیدهحل مسئله نقش اساسی در پرورش تفکر منطقی، استدلال، تصمیم گیری و کاربرد آموخته ها در موقعیت های نو دارد. با وجود تاکید برنامه های درسی جدید بر یادگیری فعال و رویکرد مسئله محور، بسیاری از دانش آموزان ابتدایی در فهم، تحلیل و حل مسئله های ریاضی با دشواری هایی روبه رو هستند که طیفی از نارسایی های شناختی و راهبردی را دربرمی گیرد. هدف این پژوهش، تحلیل این موانع و تبیین پیامدهای آموزشی آن است. داده ها با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای تفسیری، از طریق بررسی مسئله های کتاب های درسی پایه های اول تا ششم، تحلیل الگوهای خطای رایج و تفسیر آن ها در چارچوب مراحل حل مسئله گردآوری شد. چارچوب نظری بر الگوی پولیا و دیدگاه فراشناختی شونفلد استوار است. یافته ها نشان داد دشواری ها در دو دسته موانع شناختی (ضعف در درک متن، نارسایی در مفاهیم پایه، ناتوانی در تشخیص روابط و بازنمایی ذهنی) و موانع راهبردی (اتکای سطحی به کلمات کلیدی، نبود برنامه حل، انتخاب شتاب زده عملیات، ناتوانی در راهبردهای جایگزین و ضعف در بازبینی پاسخ) طبقه بندی می شود. ارتقای توانایی حل مسئله نیازمند آموزش همزمان مفهومی، آموزش صریح راهبردها، تقویت مهارت های فراشناختی و طراحی موقعیت های یادگیری گفت وگومحور است؛ پیشنهاد می شود برنامه ریزان و معلمان رویکردهایی به کار گیرند که دانش آموز را از مجری عملیات به حل کننده ای متفکر تبدیل کند.کلیدواژه ها: حل مسئله ریاضی، موانع شناختی، موانع راهبردی، آموزش ابتدایی، فرا شناخت، پولیا.