ارائه مدل هوشمند مدیریت پسماند شهری با رویکرد اقتصاد چرخشی و کاهش ردپای کربن: مطالعه موردی شهرداری قزوین

افزایش روزافزون تولید پسماندهای شهری، ناشی از شتاب گیری شهرنشینی و تغییر الگوهای مصرف، به یکی از چالش های اصلی مدیریت شهری تبدیل شده است. مدل های سنتی مدیریت پسماند، به دلیل ماهیت خطی (تولید، مصرف، دفع) و عملیات جمع آوری ناکارآمد، پیامدهای زیست محیطی شدیدی از جمله انتشار آلاینده های کربنی و هدررفت منابع ارزشمند را به همراه دارند. این پژوهش با هدف ارائه یک مدل هوشمند مدیریت پسماند شهری مبتنی بر اینترنت اشیاء (IoT) و اصول اقتصاد چرخشی (CE) برای شهرداری قزوین، به دنبال بهینه سازی فرایندهای جمع آوری و کاهش چشمگیر ردپای کربن ناشی از لجستیک حمل ونقل شهری است. در این راستا، از رویکردی آمیخته (کمی-کیفی) بهره گرفته شده است؛ ابتدا با استفاده از چارچوب های تصمیم گیری چندمعیاره (MCDM)، زیرساخت های فعلی مدیریت پسماند در مناطق سه گانه شهرداری قزوین مورد ارزیابی قرار گرفت. سپس، یک چارچوب مفهومی شامل حسگرهای هوشمند برای پایش سطح مخازن در لحظه و الگوریتم های مسیریابی پویا برای خودروهای جمع آوری طراحی و جریان داده های سیستم شبیه سازی گردید. نتایج تحلیل داده های شبیه سازی شده نشان می دهد که پیاده سازی مدل هوشمند پیشنهادی قادر است مسافت طی شده توسط ناوگان جمع آوری پسماند را تا ۳۰ درصد کاهش دهد، هزینه های عملیاتی را تا ۲۰ درصد کاهش دهد و به موازات آن، کاهش قابل توجهی در ردپای کربن عملیاتی شهرداری به همراه داشته باشد. علاوه بر این، زیرساخت مبتنی بر داده، نرخ بازیابی مواد قابل بازیافت تفکیک شده را تا ۴۰ درصد افزایش داده و بستری محکم برای اجرای کامل استراتژی های اقتصاد چرخشی فراهم می آورد. بنابراین، گذار از مدیریت سنتی به مدیریت هوشمند پسماند، نه تنها یک ضرورت زیست محیطی برای کاهش تغییرات اقلیمی است، بلکه به عنوان یک فرصت راهبردی برای شهرداری ها جهت تبدیل پسماند از یک هزینه عملیاتی به یک منبع درآمد پایدار عمل می کند و نقشه راه عملیاتی را برای اجرای آزمایشی سیستم های هوشمند در مناطق پرتراکم و صنعتی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

مدیریت هوشمند ، اقتصاد چرخشی ، شهرداری قزوین ، اینترنت اشیاء (IoT) ، مدیریت پسماند ، ردپای کربن ، توسعه پایدار.