نقش خانواده در تنظیم عصبی: تبیین سازوکارهای مبتنی بر نظریه پلی -واگال در پیشگیری و بهبود اختلالات روانی

هدف این پژوهش، تبیین نقش روابط خانوادگی در تنظیم عصبی و تعادل سیستم عصبی خودکار، با تکیه بر چارچوب مفهومی نظریه پلی واگال می باشد. خانواده به عنوان نخستین بستر تعامل اجتماعی، از طریق نشانه های ایمنی یا تهدید، بر تنظیم خودمختار، هیجان و رفتار اجتماعی اعضا اثر می گذارد. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بر پایه مرور نظام مند منابع علمی انجام شده است. داده ها از پایگاه های علمی معتبر داخلی و خارجی جمع آوری و با استفاده از تحلیل محتوا و تفسیر مفهومی، الگوهای مشترک استخراج و در قالب مدلی نظری تبیین شده اند. در این مقاله با اتکا به چارچوب تحولی-تکاملی نظریه پلی واگال، مدلی یکپارچه از چرخه های تعاملی خانواده و تنظیم پلی واگال ارائه شده است که پویایی بین سه سطح نوروسپشن، حالت عصبی و رفتار تعاملی را ترسیم می نماید. شواهد حاکی از آن است که روابط خانوادگی حمایتگرانه و مبتنی بر صمیمیت، از طریق تقویت شاخه شکمی عصب واگ(سیستم واگال شکمی)، با افزایش حس ایمنی و بهبود تنظیم هیجانی همراه هستند؛ در مقابل، تعارض مزمن، طرد هیجانی و تجربه های آسیب زا، می توانند به غلبه سیستم سمپاتیک و بروز پاسخ های جنگ/گریز و در نتیجه آسیب پذیری روانی منجر شوند. تحلیل ادبیات و نتایج نشان می دهند که مداخلات خانواده محور، فرزندپروری آگاهانه و تقویت هم تنظیمی از طریق بازآموزی نوروسپشن و ایجاد تجارب اصلاحی، می توانند از نظر بالینی به طور بالقوه راهبردی موثر در پیشگیری و درمان اختلالات اضطرابی، افسردگی و اختلالات تنش زا در سطح عصبی-روانی محسوب شوند.

کلیدواژه ها:

نظریه پلی واگال ، تنظیم عصبی ، نوروسپشن ، روان درمانی خانواده محور