واکاوی پدیدارشناختی چالش های یاددهی و یادگیری زبان عربی در مقطع متوسطه ایران و بررسی انتقادی رویکردهای ارتباطی

آموزش زبان عربی در نظام آموزش و پرورش ایران، به سبب پیوندهای عمیق تاریخی، فرهنگی و مذهبی با زبان و هویت ایرانی، از جایگاهی راهبردی برخوردار است. با این وجود، شواهد میدانی و افت تحصیلی فراگیران نشان می دهد که اهداف قصد شده در برنامه های درسی این حوزه به طور کامل محقق نشده اند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق چالش های یاددهی و یادگیری درس عربی در مقطع متوسطه و بررسی انتقادی دیدگاه های مختلف آموزشی انجام پذیرفته است. این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر سنت پدیدارشناسی توصیفی اجرا گردید. داده های پژوهش از طریق مصاحبه های عمیق و نیمه ساختاریافته با بیست نفر از معلمان باسابقه زبان عربی در مدارس دولتی گردآوری شد و با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان می دهد که چالش های آموزش زبان عربی در چهار مقوله اصلی قابل طبقه بندی است: غلبه بلامنازع رویکرد قاعده محور و ترجمه لغوی بر رویکرد ارتباطی، بیگانگی روان شناختی و افت انگیزه یکپارچه در فراگیران، ساختار متراکم و غیرکاربردی محتوای کتب درسی، و سیطره نظام ارزشیابی کمی و آزمون های استاندارد. بررسی دیدگاه های مختلف نشان داد که گذار از روش های سنتی دستور-ترجمه به سمت رویکردهای ارتباطی و سازنده گرا، نیازمند تغییر بنیادین در نگرش سیاست گذاران، بازتولید محتوای آموزشی بر اساس نیازهای واقعی فراگیران و توانمندسازی حرفه ای معلمان است. نتیجه گیری پژوهش بر ضرورت پیوند زبان عربی با بافتار زندگی روزمره، بهره گیری از فناوری های نوین و تغییر نظام سنجش به منظور ارتقای کیفیت یادگیری و کاهش اضطراب زبان آموزی تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

آموزش زبان عربی ، رویکرد ارتباطی ، مقطع متوسطه ، پدیدارشناسی توصیفی ، یاددهی و یادگیری ، چالش های آموزشی.