واکاوی ماهیت و مجاری تحقق مسئولیت شبه قراردادی بانک ها

مسئولیت شبه قراردادی بانک ها از جمله مباحث نوپدید و در عین حال بنیادین در حقوق بانکی است که در مرز میان مسئولیت قراردادی و مسئولیت قهری قرار می گیرد. در بسیاری از روابط بانکی، زیان دیده با وجود فقدان قرارداد مستقیم با بانک، یا در شرایطی که قرارداد موجود پاسخ گوی تمام ابعاد تعهدات بانک نیست، با وضعیتی مواجه می شود که جبران خسارت مستلزم توسل به مبانی شبه قراردادی است. این نوع مسئولیت بر پایه مفاهیمی همچون دارا شدن بلاجهت، اداره ی فضولی مال غیر، ایفای ناروا، اعتماد مشروع، الزامات قانونی ناشی از حرفه مندی و نیز تکالیف حمایتی بانک شکل می گیرد. از این منظر، بانک تنها در چهارچوب مفاد صریح قرارداد با مشتری سنجیده نمی شود، بلکه به سبب جایگاه حرفه ای، نقش واسطه ای در گردش وجوه، و برخورداری از قدرت سازمانی و اطلاعاتی برتر، ممکن است در قلمروهایی فراتر از قرارداد نیز مسئول شناخته شود.پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی توصیفی در پی واکاوی ماهیت مسئولیت شبه قراردادی بانک ها و تبیین مجاری تحقق آن است. یافته ها نشان می دهد که ماهیت این مسئولیت را باید در زمره ی الزامات قانونی ناشی از واقعه ی حقوقی دانست؛ الزامی که نه کاملا قراردادی است و نه به طور کامل در قالب سنتی اتلاف و تسبیب می گنجد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت شبه قراردادی ، بانک ، دارا شدن بلاجهت ، ایفای ناروا ، حقوق بانکی