مرور نظام مند عوامل موثر بر یادگیری مفاهیم شیمی در دانش آموزان دوره متوسطه دوم

یادگیری مفاهیم شیمی در دوره متوسطه دوم، به دلیل ماهیت انتزاعی، چندسطحی و پیوند هم زمان آن با پدیده های ماکروسکوپی، ذره ای و نمادی، برای بسیاری از دانش آموزان با دشواری همراه است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و طبقه بندی عوامل موثر بر یادگیری مفاهیم شیمی در دانش آموزان دوره متوسطه دوم انجام شد. فرض اصلی پژوهش آن بود که یادگیری شیمی صرفا تابع توانایی شناختی دانش آموزان نیست، بلکه از تعامل عوامل فردی، آموزشی، محیطی و فناورانه تاثیر می پذیرد. همچنین فرض شد که روش های تدریس فعال، فعالیت های آزمایشگاهی، انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی و استفاده از بازنمایی های چندگانه، نقش مثبتی در بهبود یادگیری مفهومی دارند؛ درحالی که اضطراب درسی، بدفهمی های مفهومی و تدریس حافظه محور، موجب کاهش کیفیت یادگیری می شوند. روش پژوهش، مروری با رویکرد کتابخانه ای بود. داده ها از طریق بررسی کتاب ها، مقاله های علمی، پایان نامه ها و پژوهش های مرتبط با آموزش شیمی و یادگیری دانش آموزان گردآوری و پس از ارزیابی ارتباط موضوعی، تحلیل و در قالب محورهای اصلی دسته بندی شدند. نتایج مرور منابع نشان داد که عوامل آموزشی، به ویژه روش تدریس معلم، کیفیت فعالیت های آزمایشگاهی، استفاده از فناوری های آموزشی و پیوند مفاهیم شیمی با مسائل زندگی روزمره، بیشترین تاثیر را بر یادگیری دارند. افزون بر این، ویژگی های فردی دانش آموزان، از جمله انگیزش، نگرش، دانش پیشین، سبک یادگیری و خودتنظیمی، در میزان درک مفاهیم نقش تعیین کننده ای ایفا می کنند. در مجموع، بهبود یادگیری شیمی مستلزم به کارگیری رویکردی تلفیقی، دانش آموزمحور و مبتنی بر تعامل میان عوامل شناختی، عاطفی، آموزشی و محیطی است. بر این اساس، بازنگری برنامه درسی، توانمندسازی دبیران و گسترش فرصت های یادگیری فعال می تواند زمینه ارتقای عملکرد را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

یادگیری مفهومی ، آموزش شیمی ، دانش آموزان متوسطه دوم ، عوامل موثر بر یادگیری.