نقش مهندسی عمران در ارتقای پایداری زیرساخت های شهری در شهرداری ها

پایداری زیرساختهای شهری یکی از ارکان اصلی تحقق توسعه پایدار در شهرهاست و مستقیما بر کیفیت زندگی شهروندان، تابآوری در برابر مخاطرات و بهرهوری استفاده از منابع اثر میگذارد. مهندسی عمران بهعنوان حوزهای که طراحی، اجرا و نگهداشت زیرساختهای شهری را بر عهده دارد، نقشی محوری در ارتقای پایداری این زیرساختها ایفا میکند، بهویژه در سطح شهرداریها که متولی اصلی برنامهریزی و اجرای طرحهای عمرانی شهری هستند. مقاله حاضر با رویکرد »مفهومی–مروری« و با استفاده از روش کتابخانهای، به بررسی نظاممند ادبیات مرتبط با »نقش مهندسی عمران در ارتقای پایداری زیرساختهای شهری در شهرداریها«میپردازد. در این مقاله، ابتدا مفاهیم کلیدی توسعه پایدار شهری، پایداری زیرساختهای شهری و مهندسی عمران پایدار تبیین شده و ابعاد مختلف پایداری زیرساختها در سه حوزه زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی و نیز تابآوری در برابر مخاطرات تحلیل میشود. سپس بر اساس مرور مقالات و گزارشهای پژوهشی داخلی و خارجی، بهویژه مطالعاتی که به نقش مهندسی عمران در توسعه پایدار شهری و مهندسی عمران سبز در شهرداریها پرداختهاند، ابعاد و کارکردهای اصلی مهندسی عمران در چرخه حیات زیرساختهای شهری (برنامهریزی و طراحی، اجرا و کنترل کیفیت، بهرهبرداری و نگهداشت، و مقاومسازی) استخراج و طبقهبندی میگردد.یافتههای مفهومی مقاله نشان میدهد که پایداری زیرساختهای شهری بدون مشارکت فعال مهندسی عمران در همه مراحل چرخه حیات زیرساختها و بدون استقرار رویکردهایی مانند مهندسی عمران سبز، مدیریت کیفیت جامع و مدیریت ریسک، بهطور کامل محقق نمیشود. بر این اساس، مقاله پیشنهاد میکند شهرداریها با بازنگری در ساختار سازمانی و شرح وظایف، تقویت نقش کارشناسان عمران در برنامهریزی، طراحی و نگهداشت، توسعه دستورالعملهای پایداری زیرساخت و فراهمکردن آموزشهای تخصصی در حوزه پایداری و تابآوری شهری را در دستور کار قرار دهند و پژوهشهای تجربی آینده، مدل مفهومی پیشنهادی را در شهرداریهای مختلف آزمون کنند.

کلیدواژه ها:

پایداری زیرساخت های شهری ، توسعه پایدار شهری ، مهندسی عمران سبز ، تاب آوری شهری.