تحلیل نظام شهرنشینی در استان همدان با رویکرد آمایش سرزمین

توسعه منطقی و پایدار یک سیستم که جان مایه اصلی آمایش سرزمین است، بدون تردید در گرو توزیع مناسب جمعیت و فعالیت در گستره سرزمین با بهره مندی مؤثر و کارآمد از توانمندی ها ، قابلیت ها و مزیت های موجود در یک پهنه جغرافیایی (ملی، منطقه ای و محلی) است. به دلایل متعددی از جمله صنعتی شدن و شبه صنعتی شدن، افول بخش کشاورزی و رواج الگوهای توسعه برون زای شهر محور که منجر به شکل گیری مهاجرت های گسترده روستا- شهری، تمرکز گرایی شدید جمعیتی و ظهرو شهرهای بزرگ و کلانشهرها در کشور ایران در صد سال گذشته گردید، تعادل در نظام شهری در سطوح ملی، منطقه ای و استانی بهم ریخته و قطبی شدن شبکه شهری از نتایج آن است. در مقاله حاضر با استفاده از روش کمی- تحلیلی و بهره گیی از دو شاخص عمده نخست شهری (با شاخص های نخست شهری، دو شهر، مهتا، ینزبرگ، وموما و الوصایی) و شاخص عدم تمرکز (ضریب آنتروپی) و استفاده از روش طبقه بندی کمی (تعداد جمعیت) وضعیت شبکه و نظام سلسله مراتب شهری در استان با سابقه بالای شهرنشینی و مدنیت همدان تحلیل شده است. نتایج حاصله بیانگر وجود پدیده نخست شهری، تمرکز و قطبی شدن شبکه شهری استان در تمام طول دوره مورد بررسی و همسو بودن تمامی شاخص های انتخابی در این زمینه (علی رغم روند کاهش تدریجی شاخص ها تا سال 1365 و افزایش مجدد آن بعد از این سال) می باشد.

کلیدواژه ها:

آمایش سرزمین ، شبکه شهری ، سلسله مراتب شهری ، نخست شهری ، استان همدان