بررسی پیامدهای چندبعدی شبکه های اجتماعی بر فرایند یادگیری دانش آموزان

در عصر حاضر، شبکه های اجتماعی به یکی از مهم ترین مولفه های زیست دیجیتال دانش آموزان تبدیل شده اند و نقش آن ها در شکل دهی به الگوهای ارتباطی، شناختی، عاطفی و آموزشی نسل جدید، بیش از هر زمان دیگری مورد توجه قرار گرفته است. این رسانه ها از یک سو، با فراهم سازی دسترسی سریع به اطلاعات، تسهیل یادگیری مشارکتی، تقویت تعاملات آموزشی و گسترش فرصت های یادگیری فراتر از کلاس درس، می توانند به عنوان ابزاری توانمندساز در فرایند آموزش و یادگیری ایفای نقش کنند؛ اما از سوی دیگر، استفاده افراطی، بدون هدف و فاقد سواد رسانه ای از آن ها می تواند پیامدهای منفی متعددی همچون کاهش تمرکز، افت عملکرد تحصیلی، اختلال در خودتنظیمی، وابستگی روان شناختی، اضطراب اجتماعی، مقایسه گری افراطی و تضعیف روابط واقعی را در پی داشته باشد (احمدی و رضایی، ۱۴۰۰؛ Kirschner & Karpinski, ۲۰۱۳).هدف این مقاله، بررسی تحلیلی پیامدهای چندبعدی شبکه های اجتماعی بر فرایند یادگیری دانش آموزان با تاکید بر ابعاد شناختی، روان شناختی، اجتماعی، آموزشی و رفتاری است. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی، ضمن تبیین ظرفیت ها و آسیب های این فضا، بر ضرورت مدیریت هوشمندانه، آموزش سواد رسانه ای، تقویت خودتنظیمی و بازتعریف نقش خانواده و مدرسه در مواجهه با شبکه های اجتماعی تاکید می ورزد. یافته های تحلیلی نشان می دهد که تاثیر شبکه های اجتماعی بر یادگیری، مطلق و یک سویه نیست، بلکه کیفیت استفاده، سطح آگاهی کاربران، زمینه خانوادگی و سیاست های آموزشی در تعیین نوع و شدت این تاثیر نقش اساسی دارد (صالحی و همکاران، ۱۳۹۹؛ Sweller, ۲۰۱۱). در نتیجه، رویکرد مطلوب در برابر این پدیده، نه حذف و طرد کامل، بلکه هدایت، کنترل آگاهانه و بهره برداری تربیتی از آن در راستای ارتقای کیفیت یادگیری دانش آموزان است

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: شبکه های اجتماعی ، فرایند یادگیری ، دانش آموزان ، سواد رسانه ای ، خودتنظیمی ، عملکرد تحصیلی ، سلامت روان.