تبیین نظری فقر حرکتی پسا کرونا در بسترهای اقلیمی حدی؛ طراحی الگوی ساختاری زنگ تفریح فعال در مدارس ابتدایی بندر ماهشهر

فقر حرکتی کودکان در سال های پس از همه گیری کرونا، به ویژه در مناطق دارای تنش اقلیمی، از سطح یک مسئله آموزشی فراتر رفته و به مسئله ای چندبعدی در حوزه سلامت، رشد حرکتی، عدالت فضایی و سیاست گذاری مدرسه محور تبدیل شده است. بندر ماهشهر به دلیل هم زمانی گرمای شدید، رطوبت بالا، محدودیت کیفیت فضاهای باز مدرسه و آثار ماندگار خانه نشینی کرونایی، نمونه ای شاخص برای مطالعه این پدیده به شمار می رود. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی و با تکیه بر تحلیل گذشته نگر و آینده نگر، در پی تبیین نظری فقر حرکتی پسا کرونا و ارائه الگویی بومی برای فعال سازی زنگ تفریح در مدارس ابتدایی بندر ماهشهر است. در این مقاله، با بهره گیری از نظریه سامانه های بوم شناختی برونفنبرنر، دیدگاه رشد حرکتی گالاهو و مفهوم سواد بدنی وایت هد، نشان داده می شود که فقر حرکتی حاصل برهم کنش عوامل فردی، خانوادگی، مدرسه ای، محیطی و فرهنگی است (Bronfenbrenner, ۱۹۷۹; Gallahue et al., ۲۰۱۲; Whitehead, ۲۰۱۰). همچنین شواهد داخلی حاکی از آن است که کاهش فعالیت بدنی دانش آموزان ایرانی پس از کرونا با افزایش کم تحرکی، افت آمادگی جسمانی و تضعیف مشارکت بازی محور همراه بوده است (آقاجانی و همکاران، ۱۴۰۱؛ حسینی و همکاران، ۱۴۰۰). بر پایه این چارچوب، مدل ISHC-PLM به عنوان الگوی مداخله جامع تحرک پایدار در فضای بسته پیشنهاد می شود که بر سه محور بازطراحی فضاهای نیمه بسته، ریزپروتکل های حرکتی درون کلاسی و بازی وارسازی مبتنی بر مشارکت مدرسه استوار است. نتیجه گیری مقاله نشان می دهد که در اقلیم هایی نظیر ماهشهر، راه حل های مرسوم مبتنی بر حیاط باز کفایت ندارند و باید سیاست زنگ تفریح فعال با منطق اقلیم پذیر، کم هزینه، تدریجی و قابل اجرا درون مدرسه بازطراحی شود.