معماری الگوی حکمرانی اسلامی؛ واکاوی مبانی نظری و عملی اندیشه های سیاسی رهبر معظم انقلاب

پژوهش حاضر با هدف واکاوی مبانی نظری و عملی اندیشه های سیاسی رهبر معظم انقلاب اسلامی و ارائه الگویی برای معماری حکمرانی اسلامی بر اساس این اندیشه ها انجام شد و تلاش داشت تا با رویکردی ترکیبی، ابعاد مختلف این الگو را از منظر هستی شناختی، معرفت شناختی، انسان شناختی، ارزش شناختی و روش شناختی مورد بررسی قرار دهد. روش پژوهش از نوع ترکیبی با طرح متوالی اکتشافی بود که در بخش کیفی با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و تحلیل گفتمان بر روی مجموعه بیانات، سخنرانی ها، پیام ها و آثار مکتوب رهبر معظم انقلاب، مولفه های اساسی حکمرانی اسلامی استخراج گردید و در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس یافته های کیفی طراحی و توسط ۳۵۰ نفر از صاحب نظران، اساتید علوم سیاسی و حوزه های علمیه تکمیل شد. ابزارهای بخش کیفی شامل چک لیست تحلیل محتوا و راهنمای تحلیل گفتمان و در بخش کمی شامل پرسشنامه محقق ساخته با ۵۴ گویه و یازده مولفه بود که روایی و پایایی آن تایید شد. داده های کیفی با روش تحلیل محتوای جهت دار و داده های کمی با آزمون های تحلیل عاملی تاییدی، آزمون تی تک نمونه ای و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزارهای تخصصی تحلیل شدند. یافته های بخش کیفی به استخراج ۱۱ مولفه اصلی معماری حکمرانی اسلامی مبتنی بر اندیشه های رهبر معظم انقلاب منجر شد که شامل توحیدمحوری و ولایت پذیری، مردم سالاری دینی، عدالت محوری، استکبارستیزی و استقلال خواهی، معنویت گرایی و اخلاق مداری، عقلانیت و اجتهاد پویا، کارآمدی و پیشرفت گرایی، امنیت محوری و مقاومت، وحدت و انسجام ملی، قانون گرایی و نظارت پذیری، و آینده نگری و تمدن سازی بود. در بخش کمی، نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که مدل یازده عاملی از برازش مطلوبی برخوردار است. همچنین، نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که تمامی مولفه ها به طور معناداری بالاتر از سطح متوسط ارزیابی شده اند و بالاترین میانگین مربوط به توحیدمحوری و ولایت پذیری و عدالت محوری و کمترین مربوط به آینده نگری و تمدن سازی بود. نتایج مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که مولفه های توحیدمحوری، عدالت محوری و مردم سالاری دینی بیشترین تاثیر را بر معماری الگوی حکمرانی اسلامی دارند. بر اساس یافته ها، اندیشه های سیاسی رهبر معظم انقلاب، بر پایه یک نظام فکری منسجم و مبتنی بر اصول اسلامی، الگویی جامع و کارآمد برای حکمرانی ارائه می دهد که با تاکید بر توحید، عدالت، مردم سالاری دینی، عقلانیت، معنویت، استقلال، امنیت، وحدت، قانون گرایی و آینده نگری، می تواند به عنوان یک چارچوب نظری و عملی برای معماری حکمرانی اسلامی در عصر کنونی مورد استفاده قرار گیرد. این الگو، با ترکیب اصالت های دینی و مقتضیات زمانه، مسیری روشن برای تحقق تمدن نوین اسلامی ترسیم می کند..

کلیدواژه ها:

حکمرانی اسلامی ، اندیشه سیاسی ، رهبر معظم انقلاب ، معماری الگو ، مبانی نظری ، مردم سالاری دینی ، عدالت محوری