طراحی الگوی آموزش های ضمن خدمت اثربخش برای کارکنان خدمات شهری با رویکرد توسعه منابع انسانی در شهرداری

کارکنان خدمات شهری به عنوان نیروی اصلی ارائه خدمات روزمره به شهروندان، نقشی بی بدیل در تحقق اهداف مدیریت شهری و ارتقای کیفیت زیست پذیری شهرها ایفا می کنند، با این حال نظام آموزش ضمن خدمت این قشر عظیم و تاثیرگذار در اغلب شهرداری های ایران از کارآمدی و اثربخشی لازم برخوردار نیست و آموزش های ارائه شده غالبا به صورت متمرکز، غیرمبتنی بر نیاز، تئوری محور و فاقد ارزشیابی علمی طراحی و اجرا می شوند که این امر نه تنها موجب هدررفت منابع مالی و انسانی قابل توجهی می گردد، بلکه به مرور زمان انگیزه و رضایت شغلی کارکنان را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی جامع و عملیاتی آموزش های ضمن خدمت اثربخش برای کارکنان خدمات شهری با رویکرد توسعه منابع انسانی انجام شده است و در این الگو که مبتنی بر تلفیق مدل طراحی آموزشی ADDIE و مدل ارزشیابی کرک پاتریک و بومی سازی شده با شرایط ساختاری، فرهنگی و اجرایی شهرداری های ایران تدوین گردیده است، هفت گام اصلی شامل نیازسنجی آموزشی مبتنی بر تحلیل شغل و نظرسنجی از ذی نفعان، طراحی محتوای مهارت محور و عملیاتی، انتخاب روش های آموزشی متنوع و ترکیبی، اجرای حرفه ای دوره ها با بهره گیری از مربیان مجرب، ارزشیابی اثربخشی در چهار سطح واکنش، یادگیری، رفتار و نتایج، بازخورد و اصلاح مستمر، و در نهایت تدوین دستورالعمل جامع آموزش های ضمن خدمت پیش بینی شده است. خروجی نهایی این الگو شامل پنج ابزار اجرایی یعنی فرم استاندارد نیازسنجی آموزشی، جدول طراحی محتوای آموزشی به تفکیک مشاغل خدمات شهری، الگوی ارزشیابی اثربخشی با شاخص های عینی و عملی، چک لیست اجرای دوره های آموزشی، و دستورالعمل جامع آموزش های ضمن خدمت می باشد. مطالعه موردی اجرای این الگو در یکی از شهرداری های کشور نشان داد که استقرار نظام منسجم آموزش ضمن خدمت بر اساس الگوی پیشنهادی، منجر به افزایش ۵۰ درصدی اثربخشی دوره های آموزشی، کاهش ۳۰ درصدی حوادث ناشی از کار در میان نیروهای خدمات شهری، و بهبود ۴۰ درصدی رضایت کارکنان از کیفیت و کاربردی بودن آموزش های دریافت شده گردیده است که این یافته ها گویای ظرفیت بالای الگوی طراحی شده در ارتقای مهارت ها، ایمنی و بهره وری کارکنان خدمات شهری می باشد.

کلیدواژه ها:

آموزش ضمن خدمت ، خدمات شهری ، نیازسنجی ، ارزشیابی اثربخش ، توسعه منابع انسانی